Ana səhifə

Bir təsəvvüf anlayışı olaraq "əziyyət" nə deməkdir?


YazdırSend to friend

Təsəvvüf yolu, bir əziyyət yoludur. Kobud dəmir qızğın alova soxulmadan şəkilləndirilməz. Elə də, əziyyətsiz nəfsi arıtmaq mümkün deyil. Səadət sarayına məşəqqət yolundan çatılar. Təsəvvüfdəki "əziyyət" ifadəsi "qırx gün" mənasında Farsca bir söz olub, Hz. Musanın Dövrü Sinada Tövratı almaq üçün qırx gün riyazətdə qalmasından alınmışdır. (Rəsulullahın peyğəmbərlik əvvəli Hirada itikafı da bu tərz bir vəziyyətdir.) (Eraydın, Təsəvvüf və Təriqət, s. 139)

Təfəkkürdə, tezekkürde sıxlaşmaq üçün belə bir uzlete ehtiyac vardır. Əslində hər talibi həqiqətin, hər il heç olmazsa bir ay münzevi qalması və bu bir ayı təfəkkür, tezekkür, nəfs mühasibliyi, elm kimi uca şeylərlə qiymətləndirməsi, son dərəcə yerində olacaq.

 

Əziyyət dövrü, eyni zamanda bir riyazət dövrüdür. Riyazət, şəhvətlərlə və nəfsi əmməyərə ilə mübarizə planı, az yemək, mədəni doldurmamaq və bu surətlə ruhu naziltmək və rahat işləyə bilmək üçün edilən bədən və ruh tərbiyəsidir.( İz, Təsəvvüf, s. 10)

 

Təsəvvüfdə, "kılleti təam, kılleti menam, kılleti kəlam" (az yeməyin, az yatmaq, az danışmaq), riayət edilməsi lazım olan əsaslardandır. Bunlara riayət, ruh sultanının bədən ölkəsində hakimiyyətini təmin edəcək. Yoxsa, çox yeyən, çox yatan və lazımsız çox danışan bir adamda, ruh sultanı zindanda qalacaq.

 

Maddiyyətin qanunları olduğu kimi, mənəviyyatın da qanunları vardır. Məsələn, cılız bir insan idmanla məşğul olmaqla güclü bir hala gələr. Onun kimi, riyazətə riayət edən bir adam da, ruhən güclənər. Dərhal hər mistik axında riyazət təməl bir əsasdır. Belə ki, bu riyazətə riayət edən Hind kasıblarında, şeklen kəramətə bənzəyən möcüzə hallar görülə bilməkdədir.

 

Əziyyətlərə səbr edənlər, Allahdan gələn hər şeyin gözəl olduğunu görərlər. Bu dördlük, onların dünyasını gözəl təsvir edər:

 

Xoşdur mənə Səndən gələn.

Ya qönçə gül, ya da tikan.

Ya hilatu, ya da kəfən.

Narın da xoş, nurun da xoş.



19-11-2010 12:00:00