Ana səhifə

İslamın düşünməyə və araşdırmağa baxışı necədir ?


YazdırSend to friend

İnsanın məlumat əldə etmə yollarından biri, müşahidə etməkdir. İnsan, kainatdakı hadisələrin bir tamaşaçısı və müşahidəçisidir. Kainat, oxunmağı gözləyən məna dolu bir kitabdır.

 

Görün göylərdə və yerdə nələr var.” (1)

 

Məgər onlar başları üstündəki göyə baxıb onu necə yaratdığımızı və necə bəzədiyimizi görmürlərmi?.” (2)

 

Sən Allahın mərhəmətinin izlərinə bax ki, yeri öldükdən sonra necə dirildir.” (3)

 

şəklində bir çox ayə, insanın müşahidə vəzifəsinə diqqət çəkir. Lakin, hər kəs bu müşahidəni edə bilməz. Ayənin ifadə etdiyi kimi,

 

Göylərdə və yerdə neçə-neçə dəlillər vardır ki, (insanların çoxu) onların yanından üz çevirib keçirlər..” (4)

 

Baxmaq ayrı, görmək ayrıdır. Hər kəs kainata baxır amma, hər kəs kainatdakı sirləri, mənaları görə bilmir.

 

Onları sənə baxan görürsən, halbuki onlar görmürlər.” (5)

 

ayəsi, baxmaq və görmək arasındakı fərqə işarə edir.

Başqasının görə bilmədiyini görənlər, kainat kitabının sirlərini kəşf edərlər. Məsələn, suda yüngülləşdiyini hiss edən Arximed, suyun qaldırma qüvvətini tapır. Başına düşən almadan ilham alan Nyuton, cazibə qüvvəsini aşkar edir. Quşların qanad strukturlarını araşdıran elm adamları, bu məlumatlarını təyyarə sənayesində istifadə edərək, insanoğlunu quşlara yoldaş edirlər.

 

İnsan, diqqətlə aləmə baxsa, hər şeydən ibrət və dərs ala bilər. Qəlbində həyat olan və aləmi ibrətlə tamaşa edən şəxslər, hər şeydən bir dərs ala bilərlər. Hər şeyi əbəs görən və küfrün qaranlıqları içində yoluna davam edənlər isə, bu əngin və zəngin mənalardan məhrum qalırlar. Qurani-Kərim, elələri üçün “kor” təbirini istifadə edər.

 

Bu dünyada kor olan kəs axirətdə də kor olacaq.” (6)

 

Çünki əslində (maddi) gözlər deyil, kökslərdəki qəlb kor olur..” (7)

 

Kim Mənim Zikrimdən üz döndərsə, onun güzəranı sıxıntılı olacaq və Biz Qiyamət günü onu kor kimi hüzurumuza gətirdəcəyik”. O deyəcək: “Ey Rəbbim! Mən (dünyada) görürdümsə, indi nə üçün məni kor olaraq gətirdin?”. (Allah) deyəcək: “Elədir! Çünki sənə ayələrimiz gəldi, sən isə onları unutdun. Bu gün də sən beləcə unudulacaqsan!” (8)

 

“Basar” gözün görməsi, “Bəsirət” qəlbin görməsidir. Basarı, olmayanlar əşyanı görə bilməz. Bəsirəti olmayanlar da, əşyanın həqiqətini müşahidə edə bilməz.

 

Qaynaqlar:
1. Yunus, 101.
2. Qaf, 6.
3. Rum, 50.
4. Yusuf, 105.
5. Əraf, 198.
6. İsra, 72.
7. Həcc, 46.
8. Ta ha, 124-126.



26-04-2011 12:00:00