Ana səhifə

Ruh Ana qarınındakı körpəyə nə vaxt üflənir?


YazdırSend to friend

Ərəbcədə "Ruh" sözü, "Rih: bir şeyə girmək" sözündən törəmişdir. (1) Üfləndiyi üçün ruh adı verilmiş ola bilər. Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

"Ona forma verib özünə ruhumdan üflədiyim zaman onun üçün hörmət ilə əyilin. "(2) Bir başqa ayədə də belə buyurmaqdadır:

 

"Sonra ona forma verib özünə ruhundan üflədi. .."(3)

 

'Ruh' sözü, kişidir. Çoxluğu ruhdur. Həm kişi həm qadın olaraq istifadə edildiyini söyləyənlər də olmuşdur. Qadın olaraq istifadəsi, ehtimalla ruhun nəfs mənasına alınmış olmasından qaynaqlanmaqdadır. Çünki bəzilərinə görə ruh və nəfs eyni şeydir. (4)

 

Termin mənasını verincə; çoxu Qurani Kərimdə olmaq üzrə müxtəlif mənalarda istifadə edilmişdir. Aşağıdakı mənalar bunlardandır: (5)

 

1. Qurani Kərim. Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

" (Ya Rəsulum! Əvvəlki peyğəmbərlərə vəhy nazil etdiyimiz kimi) sənə də beləcə əmrimizdən olan bir vəhy (möminlərə mənəvi həyat verən Quran) göndərdik. Sən (bundan əvvəl) kitab nədir, iman nədir bilməzdin. Lakin Biz onu bəndələrimizdən dilədiyimizi haqq yola qovuşdurmağımız üçün bir nur etdik. Sən (onunla insanları) düz yola yönəldirsən (islam dininə dəvət edib haqqa qovuşdurursan). "(6)

 

Bu ayədə Qurani Kərim ruh olaraq adlandırılmışdır. Çünki Quranda insanlar üçün həyat vardır.

 

2. Cəbrayıl (ə.s.)a Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

"Xə Onu Cəbrail (Ruhuləmin) endirdi: (Günahkarları Allahın əzabı ilə) qorxudan (xəbərdar edən) peyğəmbərlərdən olasan deyə, sənin qəlbinə (nazil etdi);. "(7)

 

3. Vəhy. Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

" Dərəcələri yüksəldən (mələklərin, peyğəmbərlərin, övliyaların və möminlərin mərtəbələrini ucaldan, yaxud hər şeydən uca), ərşin sahibi Allah öz əmrindən olan vəhyi bəndələrindən istədiyinə nazil edir ki, (o, insanları) görüş günü (yer və göy əhlinin, ibadət edənlə ibadət olunanın, zalımla məzlumun bir-birilə görüşəcəyi, ruhla bədənin qovuşacağı qiyamət günü) ilə qorxutsun! "(8)

 

4. İsa (ə.s.)a Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

" Ey kitab əhli! Öz dininizdə həddi aşmayın! Allah barəsində yalnız haqqı deyin. Həqiqətən, Məryəm oğlu İsa əl-Məsih ancaq Allahın peyğəmbəri, (Cəbrail vasitəsilə) Məryəmə çatdırdığı bir söz və Onun tərəfindən olan bir ruhdur. Allaha və peyğəmbərlərinə iman gətirin. (Allah barəsində) “üçdür” deməyin. (Belə sözlərə) son qoyun ki, (bu) sizin üçün daha yaxşı olar. Həqiqətən, Allah tək bir tanrıdır. Övladı olmaqdan (bu bəşəri xüsusiyyətdən) kənardır. Göylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Onundur. Allahın (sizə) vəkil olması bəs edər! (9)

 

5. Cəbrayıldan başqa böyük bir mələk. Bu mələyin adını zikr edən elm adamı tapa bilmədim. Uca Allah belə buyurmaqdadır:

 

"Ruhun və mələklərin saf saf sıralanacaqları gün. .."(10)

 

"Mələklər və Ruh o gecədə, Rəblərinin icazəsiylə hər bir iş üçün yerə enərlər. "(11)

 

6. Ruh adıyla xatırlanan, yeyib içən insan kimi, yaradılmış bir növ. (12) Ehtimalla bunlar cinlərdir.

 

7. Mələklərdən yeyib içən bir sinif. (13) Bu görüşə dair bir dəlil tapa bilmədim. Bilinən olana görə, mələklər yeməzlər içməzlər.

 

8. Qüvvət. Allah Təala belə buyurmaqdadır:

 

"... Allah onların ürəklərinə imanı yazmış və onları öz qatından bir ruh ilə dəstəkləmişdir. .."(14)

 

9. Heyvan ruhu

 

10. İnsan ana qarınında olarkən özünə üflənən insan ruhu. AllahTeala belə buyurmaqdadır:

 

"Sonra ona forma verib özünə ruhundan üflədi. .."(15)

 

Heç şübhəsiz bütün bu mənalardan bizi maraqlandıran, digərləri deyil, yalnız sonuncu mənadır.

 

RUH MÖVZUSUNA DALMAQ CAİZDİR?

 

Allah Təala: "Sənə ruh haqqında sual soruşurlar. De ki 'Ruh, Rəbbimin biləcəyi bir şeydir. Sizə çox az elm verilmişdir. "(16) Buyurduğu halda ruh mövzusunda araşdırmalara dalmaq caizdir? Bu sualı bir çox insan soruşmaqdadır. Buna bir neçə istiqamətdən cavab verilə bilər:

 

1. Bu ayədə zikr edilən ruh, insan ruhu deyil. Burada söz mövzusu edilən ruh, Cəbrayıl yaxud başqa bir mələk və ya İsa (ə.s.)dır. Yaxud da bunların xaricində ruhun yuxarıda zikr edilən mənalarından biridir. (17)

 

Həqiqətdə, ağırlıq təşkil edən görüşə görə ayədə keçən ruh, insan ruhudur. (18)

 

2. Ayədə Uca Allah, ruh mövzusunda sual soruşanların suallarına cavab verməməkdədir. Çünki bu sualı soruşanlar, öyrənmək üçün deyil, qarışıqlıq çıxarmaq və çətinlik meydana gətirmək üçün belə bir sual soruşmuşlar. (19) Buna görə ayədə, 'Ruhun, elm nə qədər irəliləyirsə irəliləsin, insanın haqqında məlumat sahibi ola bilməyəcəyi qeybi məsələlərdən olduğuna dair hər hansı bir dəlalət yoxdur.

 

3. Ayədə keçən "... Sizə çox az elm verilmişdir." İfadəsi, 'Ey Yəhudilər, Tövratda sizə az bir elm verilmişdir. Ruh məlumatı, bundan deyil.' mənasınadır çox səhih hədisdə, bu mövzuda sual soruşanların Yəhudilər olduğu iştirak etmişdir. Buna görə ayənin mənası, dilə gətirdiyimiz məna olar. Bu səbəbdən bu ayədən, insanların, Qiyamətə qədər 'Ruhun vəziyyətiylə əlaqədar bir şey bilmələrinin mümkün olmadığı mənası çıxmaz.

 

4. Haqqında sual soruşulan, 'Ruhun həqiqəti və mahiyyətidir. (21) Bəşərin bilməsi mümkün olmayan, budur. Bunun hikməti isə budur: İnsanlar, öz ruhlarının həqiqətini qavramaqdan acizdirlərsə, 'Şəxsi ilahiyyənin həqiqətini necə qavraya biləcəklər? Bunu qavramaqdan əvvəlcə aciz qalarlar. (22) Ağırlıq təşkil edən görüş, budur. Allah ən yaxşısını bilər.

 

Ruhun xüsusiyyətlərinə, varlığının və ya yoxluğunun əlamətlərinə gəlincə; bunu insanların bilməsi mümkündür. Bundan ötəridir ki Rəsulullah (s.ə.s.), səhih hədislərdə bizə, ruhun dölə üfürülən vaxtı, ruhların bir yerə gətirilmiş ordular kimi olduğu, onlardan bir-birini tanıyanların uyğunlaşdığı, bir-birini tanımayanların uyğunlaşmadığı kimi ruha bağlı bəzi məsələləri xəbər verməkdədir. Yenə ruhun möminin və kafirin cəsədindən çəkilib çıxarılış tərziylə əlaqədar, (23) onun dəfindən sonra cəsədə geri çeviriləcəyiylə əlaqədar, (24) lakin ruhun, 'Boğazda cəsədlə əlaqəsinin dünyadakı əlaqəsindən başqa olduğuyla əlaqədar və daha başqa ruha bağlı bəzi xüsuslarda xəbərlər vermişdir. Demək ki səhih olan görüşə görə, ruha bağlı bəzi şeyləri araşdırmağa dayanan hər hansı bir maneə yoxdur. (25)

 

RUHUN VERİLMƏSİ (ÜFRÜLMƏSİ )

 

I. Mövzuyla əlaqədar hekayələr

 

1. Abdullah b. Məsud  (r.ə.) Hədisi:

 

Abdullah b. Məsud (r.ə.) belə söyləmişdir: Rəsulullah (s.ə.s.) -ki o, doğru söyləyər və özünə doğru bildirilər- bizə, (insanın yaradılış mərhələlərini) belə izah etdi: "Sizdən birinizin yaradılışı** anasının qarınında qırx gündə olar. Sonra orada bunun kimi 'əlaqə' olar.*** Sonra Allah bir mələk göndərər və özünə dörd şey əmr edilər: Ruzisi, əcəli, əməli və yaxşımı yoxsa pismi olacağının yazılması. ..(62)

 

2. Birinci maddədə zikr edilən hədisin Müslim rəvayəti: "Sizdən birinizin yaradılışı anasının qarınında qırx gündə toplanar. Sonra onda bunun kimi 'əlaqə' olur.¨ Sonra yenə bunun kimi 'mudğa' olar. Sonra ona mələk göndərilər və özünə ruh üflənər. Mələyə dörd söz əmr edilər: Ruzisi, əcəli, əməli və yaxşımı yoxsa pismi olacağı(nın yazılması)..." (63)

 

3. Huzeyfe b. Əsid (r.ə.), Peyğəmbər (s.ə.s.) e çatdırdığı rəvayətə görə Rəsulullah (s.ə.s.) belə buyurmuşdur: "Sperma, rəhmdə qırx yaxud qırx beş gecədə yerləşdikdən sonra, üzərinə mələk girər və: 'Ya rəbbi, pismi olacaq, yaxşımı?' deyə soruşar və bunlar yazılarlar. Təkrar: 'Ey Rəbbim, kişimi olacaq yoxsa qadınmı?' deyə soruşar. Bunlar da yazılar. Əməli, əsəri, əcəli və ruzisi həmişə yazılar.Sonra səhifələr yazılır. Artıq o səhifələrə nə bir əlavə edilər nə də onlardan bir şey azaldılar." (64) və bunlara oxşar onlarla hədis var

 

 

RUH HANSI GÜN ÜFLƏNƏR?

 

Ruhun ilk qırx gündən sonra üfləndiyini seçdikdən sonra, ruhun üfləndiyi günü qəti bir şəkildə bilmək mümkündür? Sualına gələk.

 

Bu ana qədərki inkişaflar çərçivəsində elmi olaraq ruhun üfləndiyi günü bilməmiz mümkün deyil. Mövzuyla əlaqədar hədisləri isə ruhun üfləndiyi günü təyin etmə cəhətdən dörd qrupa ayıra bilərik.

 

Birinci qrup: Ruh, qırxıncı gecə ilə qırx beşinci gecə arasında üflənər. "Sperma, rəhmdə qırx yaxud qırx beş gecədə qərar etdikdən sonra, üzərinə mələk girər..." Yuxarıda keçən üçüncü hədis. (97)

 

İkinci qrup: Qırx ikinci gecədən sonra üflənər. "Spermanın üzərindən qırx iki gecə keçdimi..." Dördüncü hədis.

 

Üçüncü qrup: Qırx gecədən sonra üflənər. "Sperma, rəhmdə qırx gecə qalar. Sonra mələk ona şəkil verər..." İkinci hədis.

 

Dördüncü qrup: Qırx gecə dolunca üflənər..

 

 

 

ARAŞDIRMANIN NƏTİCƏLƏRİ

 

1. Ruhu araşdırmağa dayanan bir maneə yoxdur.

 

2. Şəri nasların dəlalət etdiyi kimi ruh həyatdan başqadır.

 

3. Ağırlıq təşkil edən görüşə görə dölə ruh, ilk qırx gündən sonra üflənər.

 

4. Ruhun dölə dörd aydan sonra üfləndiyini açıqca ifadə edən səhih və ya həsən bir tək hədis yoxdur.

 

6. İbn Məsud hədisinin Buxari rəvayətini, bu hədisin Müslim rəvayəti və digər beş hədislə uyğun düşəcək şəkildə anlamaq uyğun olar.

 

7. Ruh dölə, döllənmədən etibarən qırx gündən sonra üflənər.

 

Həmd, aləmlərin Rəbbi Allaha məxsusdur.

 

Qaynaqlar:

(1) Əhməd b. Faris b. Zəkəriyyə (Ö. 395H/1004M), Mu tərəfindənmi Mekayisilliyə, 6C, Təhqiq: Abdüsselam Harun, Mətbəə idi Mustafa əl-Babı əl-Halebi,Kahire 1980, II/454.

(2) Sad surəsi, 38/72

(3) Səcdə surəsi, 32/9

(4) Əhməd b. Əli əl-Mukri əl-Feyəmi (Ö. 770H/1368M), əl-Mısbahu'l-Münir fi Garibi'ş-Şerhi'l-Kebir, Təhqiq: Abdülazim bərabər/yoldaş-Şenavi, Daru'l-Maarif, Qahirə, s. 245 (Bundan sonra bu qaynağa, 'Feyəmi, Mısbahu'l-Münir' şəklində atif ediləcək.

(5) Əhməd b. Əli b. Həcər əl-Askalani (Ö. 852H/1448M), Fethu'l-Bari Şərhi Sahihi'l-Buhari, 13 C.+ müqəddimə, əl-Matbaatü's-Selefiyye, Qahirə, vııı/402.(Bu qaynaq bundan sonra, 'İbn Həcər, Fethu'l-Bari ' şəklində göstəriləcək.) ; Məhəmməd b. Əhməd əl-Ənsarı əl-Kurtubi (Ö. 671H/1272M), əl-Məscidi li Ahkami'l-Kur'an, 20 C, Daru'l-Kütüb'l-Arabi, Qahirə 1967M, x/323.(Bu qaynaq bundan sonra keçdiyi yerlərdə 'Kurtubi, əl-Məscidi li Ahkami'l-Kur'an' şəklində göstəriləcək.)

(6) Şura surəsi, 42/52.

(7) Şuəra surəsi, 26/193-194.

(8) Gafir surəsi, 40/15.

(9) Nisa surəsi, 4/171.

(10) Nəbə' surəsi, 78/38.

(11) Qədr surəsi, 97/4. Qeyd: Bu son iki ayədə keçən ruh sözüylə Cəbrayılın nəzərdə tutulduğunu ifadə edən bir çox təfsirçi vardır. (Tərcüməçi)

(12) İbn Həcər, Fethu'l-Bari, VIII/402.

(13) İbn Həcər, Fethu'l-Bari, VIII/402.

(14) Mübarizə surəsi, 58/22.

(15) Səcdə surəsi, 32/9

(16) İsra surəsi, 17/85.

(17) İsmayıl b. Kəsr əl- Kuraşi et-Dimeşki (Ö. 774H/1372M), Tefsiru'l-Kur'ani'il-Azim, 4C, Darı Ihyai't-Türasi'l-Arabi, Qahirə 1969, III/61 (Bundan sonra bu qaynağa, İbn Kəsr, Təfsir şəklində atif ediləcək.); İbnHacer, Fethu'l-Bari, VIII/402.

(18) İbn Həcər, Fethu'l-Bari, VIII/402-403.

(19) İbn Kəsr, Təfsir, III/61.

 (21) İbn Həcər, Fethu'l-Bari, VIII/402

(22) Kurtubi, əl-Məscidi li Ahkami'l-Kuran, X/324.

(23) Əbu Davud, Süleyman b. əl-Eş'as əs-Sicistani (Ö. 273H/886M), əs-Sünen, IIC, Mətbəə idi Mustafa əl-Babı əl-Halebi, Kahire1952, II/540. (Bu qaynağa bundan sonra, ' Əbu Davud, Sünen' şəklində atif ediləcək.

(24) Əhməd b. Huseyin əl-Beyhaki(Ö.728h/1065M), İsbatı Azabi'l-Kabr, Daru'l-Furkan, Amman 1983, s. 38

(25) İbn Teymiyye, Əhməd b. Abdülhalim (Ö. 728H/1327M), Mecmuu'l-Fetava, XXXVIIC, ıv/231.(Bundan sonra bu qaynağa, 'İbn Teymiyye, Fetava' şəklində atif ediləcək.); İbn Həcər, Fethu'l-Bari, VIII/404; İbn əl-Sürüşüm, Məhəmməd b. Əbi Bəkr (Ö. 751H/1350M), ər-Ruh, IC, Daru'l-Fikr, Amman 1985,s.212. (Bu qaynaq keçincə, 'İbn Sürüşüm, Ruh' şəklində zikr ediləcək.

 (62) Buxari, Səhih, Kitabı Bed'i'l-halk (Babı zikri'l-melaike) 6/303, Hədis Nömrə: 3208; Kitabü'l-Enbiya 1, VI/363 Hədis nömrə: 3332;Kitabü'l- Qədər 1, XI/6594; Kitabü't-Tevhid 27, (Kavlühü Təala və lekad sebekat söz idinə) XIII/440; Əbu Davud, Sünen, Kitabü's-Sünne 16 (bab fil-qədər) II/530; Tirmizi, Məhəmməd b. İsa b. sevərə(Ö: 279H/892M) el_Cami', Daru'l-Fikr, Beyrut 1980, V C, Kitabü'l-Kader 4, III/302, Hədis Nömrə: 2220, (Bu qaynağa bundan sonra 'tirmizi, Məscid' şəklində atif ediləcək.); Əhməd b. Hənbəl bərabər/yoldaş-Şeybani (Ö. 241H/855M), əl-Müsned, VI C, Daru'l-Fikr, Beyrut,I/382,430; (Bu qaynağa bundan sonra 'Əhməd b. Hənbəl, Müsned' şəklində atif ediləcək.)

(63) Müslim, Səhih, Kitabü'l-Kader 1, Hədis Nömrə: 2643, IV/2036

(64) Müslim, Səhih, Kitabü'l-Kader 1, Hədis Nömrə: 2644, IV/2037; Əhməd b. Hənbəl, Müsned, IV/7.

 (97) Bu hədis və bundan sonra gələcək hədislərin tahrici yuxarıda keçmişdir.

İbn Həcər, Fethu'l-Bari, XI/485.

Dr. Şərəf Mahmud əl-Kuzat

İordaniya Universiteti Şəriət Fakültəsində müəllim. Eyni zamanda İordaniya İslami Tibb Cəmiyyəti üzvü. Doktorasını 1981-ci ildə Əzhər Universitetində tamamladı. Dirasat Jurnalı, xııı. cild, Ədəd: 12.

Tərcümə: Dr. Əkrəm Kələş, Din İşləri Ali təşkilatı Mütəxəssisi



14-11-2009 12:00:00

Düğüme özel