Ana səhifə

Sədəqə-i Fıtır Nədir?


YazdırSend to friend

Sədəqə-i Fitr Nədir?

Sədəqə-i fitr (fitrə sədəqəsi) Ramazan ayının sonuna çatan və əsl ehtiyaclarından başqa ən az nisab miqdarı bir mala sahib olan hər müsəlmanın verməsi lazım olan vacib bir sədəqədir. Buna yalnız fıtra da deyilir. Bu söz xalq arasında fitrə şəklini almışdır.

Fitr sədəqəsi (fitrə), insanın yaradılışına bir şükür olmaq üzrə savab qazanmaq niyyəti ilə verdiyi sədəqə deməkdir.

Fitrə, orucun qəbulunda, ölüm səkəratından və qəbir əzabından qurtuluşa bir vəsilədir. Yoxsulların ehtiyaclarını aradan qaldırmağa, bayram gününün nəş'əsindən onların da istifadə etmələrinə bir yardımdır. Bu cəhətlə fitrə, insanî bir xeyir və mədəni bir vəzifədir.

Fitrə Kimlərə Vacibdir?

Fitrə vermək üçün şərt olan, müsəlman olmaq, azad olmaq və əsl ehtiyaclar xaricində nisab miqdarı mala sahib olmaqdır. Ağıl və həddi buluğ fitrədə şərt deyil. Zəngin ağıl xəstələrinin və uşaqların fitrələri, valideynləri, himayəçiləri tərəfindən verilməlidir.

Fitrə vacib olduqdan sonra nisab miqdarı olan mal tələf olsa belə, fitrənin ödənməsi şərtdir.

Fitrə Ne Zaman Ödənməlidir?

Fitrə, Ramazan bayramının birinci günü səhəri, fəcrin doğuşundan etibarən vacib olar. Fitrəni vermənin müstəhəb olan şəkli isə, fəcrin doğuşundan etibarən namazdan çıxmadan əvvəl kasıblara verilməsidir. Lakin fitrənin bayramdan bir neçə gün, hətta bir neçə ay əvvəldən verilməsində də bir bəis yoxdur. Beləcə kasıbların bayram ehtiyaclarını əvvəldən qarşılamaları, nöqsanlarını kompensasiya etmələri təmin edilmiş olar. Zamanında ödənməyib sonraya qalan fitrə isə, mümkün olan ilk fürsətdə ödənməlidir.

Bu görüş İmam Əbû Hənifə'nindir. Digər üç İmama görə, fitrə, Ramazanın son axşamı günəşin batmasından etibarən vacib hala gəlir. Ödənişin bayram namazından sonraya ərtələnməsi,gecikdirilməsi də caiz deyil.

Ramazan bayramının 1-ci günü fəcrin doğuşundan əvvəl vəfat edən və ya kasıb olan kimsəyə fitrə vermək vacib olmaqdan çıxar. Fəcrin doğuşundan sonra vəfat edən zənginə isə, fitrə vacibdir. Mirasından ödənilir.

Nisab miqdarına çatan mal, fitrənin vacib olmasından sonra, ödənmədən tələf olsa fitrə sakıt (hökmü qalxmış)  olmaz.

Kimlər Fitrə Verir?

Nisab miqdarı malı olan bir müsəlman, həm özü üçün, həm kasıb olan uşaqları üçün, həm də xidmətçisi üçün fitrə verər. Zəngin olan uşaqların fitrələri, İmam-ı A'zam'a görə o uşağın malından verilir. İmam-ı Muhəmmə`də görə isə, onu da atası verər.

Yetkinliyə girməklə birlikdə ağılı tarazlığı yerində olmayan uşaqların fitresini də yenə atası verər. Hələ doğulmayan uşaq üçün isə, fitrə verilməz.

Bir kimsə, öz evində otursalar belə, atası, anası, babası, nənəsi üçün fitrə verməklə mükəlləf deyil. Qohumlar da belədir. Ataları həyatda olsun olmasın baba, oğlunun kasıb uşaqları (nəvələri) üçün fitrə verməklə mükəlləf deyil.

Bir kimsə öz xanımıyla böyük və ağıllı olan oğlunun fitresini verməklə mükəlləf deyil. Çünki bunlar özlərinə sahib və tək başlarına təsərrüf (bir şeyi istədiyi kimi istifadə səlahiyyəti)) səlahiyyətliləri. Lakin bunların icazəsini alaraq ərin və ya atanın onlar yerinə fitrə verməsi caiz olar. Və bunlar öz evində və idarəsi altında olsalar icazəsiz də verə bilər. Lakin əsas olan hər kəsin öz fitresini öz malından ödəməsidir.

İmam-ı Şafiî'yə görə qadının fitresini qadın zəngin belə olsa əri ödəyir. Fitrə zəkat kimi verən tərəfindən niyyət edilməlidir. Və kasıblara temlik (bir haqqın başqa bir kimsəyə keçirilməsi) suretiyle verilib kasıbın mülkiyyətinə keçirilməlidir. Fitrə verərkən verilən şey'in fitrə olduğunu bildirmək şərt deyil.

Fitrəni aralarında evlilik və ya atalıq - oğulluq (usul - füru ') əlaqələri olanlar bir-birlərinə verə bilməzlər. Məsələn, bir kimsə fitresini kasıb olan ərinə və ya atasına və ya oğluna verə bilməz.

Fitrə Necə ödənilir?

Bir kimsə fitresini bir kasıba verə bilər. Lakin bir fitrə bölünərək bir neçə kasıba verilə bilməz. Müteaddit kəslər fitrelerini birləşdirib tək bir kasıba verə bilərlər.

Bir çox fitrələr sahiblərinin icazəsiylə qarışmış halda kasıblara verilə bilər. Hər fitrəni ayrı-ayrı vermək məcburiyyəti yoxdur. Bununla birlikdə ayrı-ayrı verilməsi daha gözəl görülmüşdür.

Fitrələr mükəlləfin yerləşdiyi yerin kasıblarına verilməlidir. Başqa yerlərə göndərmək məkruhdur.

Fitrəni miqdarı nə qədər?

Fitrə başlıca 4 maddə üzərindən verilər:

1 - Buğda və ya buğda unundan. Bunun vacib olan miqdarı, yarım sa '(520 dirhəm: 1667 qr.) dır.

2 - Arpadan və ya arpa unundan. Bunun miqdarı isə, bir sa '(1040 dirhəm: 3333 qr.) dır.

3 - Hər cür kişmişdən. Bunun miqdarı da bir sa '(3333 qr.) Dır.

4 - Quru xurmadan. Bunun miqdarı isə yenə 1 sa '(3333 qr.) dır.

Bu 4 qida maddəsindən hər hansı birinə görə fitrə verilə bilər. Bu fitri eynilə xurma, buğda, üzüm olaraq verilə biləcəyi kimi, qiymətləri pul olaraq da verilə bilər. Hətta qiymətlərinin pul olaraq ödənməsi, daha da üstündür.

Şəxsin fitresini verərkən öz maliyyə imkanını və zənginliyini nəzərə alaraq, fitresini bu 4 qida maddəsindən birinin qiyməti üzərindən ödəməsi lazımdır. Məsələn çox zəngin olanlar fitrelerini xurmanın dəyəri üzərindən ödəməlidirlər. Çünki ən yüksək fitrə miqdarı xurmadır. Onun o zənginliyinə münasib olan, fitresini xurma üzərindən ödəməkdir. Artıq zənginlik dərəcəsinə görə, quru üzüm, arpa və buğda olmaq üzrə fitrə ödənəcək qida maddəsi dəyişər. Hər il Ramazan ayında, müftülüklər bu 4 qida maddəsinə düşən fitrə qiymətlərini elan edərlər. O qiymətlərə görə fitrəni ödəmək mümkündür.

Fitrə ilə Zəkat zənginləri arasında bir fərq vardırmı?

Vardır. Zəkat verəcək zəngin üçün, nisab miqdarı məbləğində bir mal, bir il əldə olmalıdır. Fitrədə isə, bu şərt yoxdur. Fitrənin veriləcəyi ən son gün belə, nisab miqdarı mal əlinə keçsə, özünə dərhal fitrə vacib olar.

Zəkatda günümüzdə əksərən nisab ölçüsü olaraq qızıl alınmaqdadır. Fitrədə isə gümüşün əsas alınması yaxşıdır. Fitrənin zəkata görə daha geniş bir kütlə tərəfindən verilməsinin səbəbi də budur.

Yaşlılıqdan və ya xəstəlikdən ötəri Ramazan orucunu tuta bilməyən kimsədən fitrə düşməz. Onların da bu vacibi yerinə yetirmələri lazım olar.

Fitrə, İslâm məmləkətlərində yaşayan qeyri-ı müslimlərə verilə bilirsə də küfr diyarındakı qeyri müslimlərə verilə bilməz.

Fitrənin rüknü temlikdir. Fitrəni kasıbın mülkiyyətinə keçirmədən fitrə ödənmiş olmaz.



22-07-2014 12:00:00

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz