Ana səhifə

Təqvimlərdə namaz vaxtları (oruc) üçün tətbiq olunan təmkin vaxtı haqqında məlumat verərsiniz? Diyanətin təqvimində yazan imsak vaxtilə oruc və sübh namazı vaxtı başlamış olar mu?


YazdırSend to friend

Təqvimlərdə "təmkin vaxtı" tətbiq olunmaqdadır. Bəzi təqvimlərdə bu müddət uzun tutularkən bəzilərində isə daha qısa tutulmaqdadır.

Şübhələrdən uzaq durmaq üçün diyanət təqvimini və ya diyanət təqvimini əsas alan təqvimləri istifadə etmənizi tövsiyə edərik.

Namaz Vaxtlarında "Təmkin" Mövzusunda Zəruri Bir Açıqlama (D.İ.B. təqvimlərində yer alan açıqlamadır.)

Diyanət İşləri Başkanlığınca hazırlanıb nəşr olunmaqda olan "Diyanət Təqvimi" ndə göstərilən namaz vaxtları ilə, digər bəzi təşkilat və orqanlar tərəfindən nəşr olunan təqvimlərin bir qisimindəki namaz vaxtları arasında görülən, az da olsa zaman fərqinin səbəbi, ölkə xaricindən çox soruşulduğu üçün, mövzu ilə əlaqədar aşağıdakı açıqlamanın edilməsini zəruri hesab edirik.

Bilindiyi kimi, beş vaxt namaz və orucun əda ediləcəyi vaxtların başlama və sona çatma sərhədləri, Qur'an-ı Kərimin müvafiq ayət-i kərimələri ilə Hz. Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) Əfəndimizin qövlü(dil), feli və təqrirləri (Həzrət-I Peyğəmbərimiz Aleyhissalatu Vəssəlâm'ın, səhabələrindən birinin söylədiyini yaxud işlədiyini gördüyü halda, onu qadağan etməyərək sükut etmələri) sünnələrində yer alan ölçülərə görə, İslâm müctəhid və fəqihləri tərəfindən təsbit edilmişdir. Diyanət Təqvimində göstərilən Namaz vaxtları, bu ölçülərə görə hesablanmaqdadır.

1973-ci ildən öncə Balkanlardan Qafqazlara qədər bütün şəhərlərin namaz vaxtları İstanbuldan ± fərq alaraq hazırlanmaqda və hazırlanan bu vaxtlara yüz əlli ildən bəri (bu gün üçün lazımlı olmayan) ± 10 dəq. təmkin tətbiq olunmaqdaydı.

İstanbul'dan fərq alınmadan namaz vaxtlarının nəşr olunmasından sonra günəşin doğuşu və batışı xaric digər vaxtlardakı ifrat təmkin müddətləri, Din İşləri Yüksək Məclisinin 21 Yanvar 1981 tarix və 6 saylı qərarına əsasən, 1982-ci ildən etibarən 4 dəqiqəyə endirilmiş; imsak vaxtından isə, təmkin qaldırılmışdır.

İlk illərdə Türkiyədə nəşr olunan bütün təqvimlərdə bu qərara əməl olunduğu halda; daha sonra bəzi təqvim nəşriyyatçıları, dini baxımdan lazımlı olmayan, əksinə vaxtların bir-birinə qarışması və praktikada bəzi çətinliklərə gətirib çıxarması səbəbiylə problemli olan, ifrat (gərəyindən çox) təmkin tətbiqinə təkrar dönmüşlər. Diyanət təqvimi ilə digər bəzi Təqvimlərin namaz vaxtları arasında görülən fərqlər, bu təqvimlərdə təmkin müddətlərinin gərəyindən çox tutulmuş olmasından qaynaqlanmaqdadır.

Fiqhən müəyyən olunmuş ölçülərə görə, vaxt girdiyi andan etibarən, o vaxta aid namazın ədası üçün, təmkin olaraq bir müddət gözləmək məcburiyyəti yoxdur. Şübhəsiz, əvvəlindən sonuna qədər, vaxtın hər hansı bir hissəsində namazın ədası caiz olduğuna görə; istər təmkin, istər başqa bir səbəblə olsun, namazı vaxtın girməsindən bir müddət keçdikdən sonra qılmaq da mümkündür; ancaq mütləq lazımlı və zəruri deyil. Mövzu ilə əlaqədar hədis-i şəriflərdə və bunların şərhlərində, təmkin ilə əlaqədar bir xüsus yer almadığı kimi; müvafiq ayəti-kərimə və hədis-i şəriflərin işığında, beş vaxt namaz və orucun əda ediləcəyi vaxtların başlama və sona çatma sərhədlərini, bütün detallarıyla araşdırıb təsbit edən İslam müctəhid və fəqihləri də, -fiqh kitaplarında- təmkindən tək söz belə olsa bəhs etməmişlər. Necə ki, əvvəllər günəşin doğuşu və batışı xaricində digər vaxtlar üçün təmkin tətbiq olunmazkən, təxminən yüz əlli il qədər öncə, -gərəksiz və ifrat bir ehtiyat olmaq üzrə- təmkin bütün vaxtlara şamil edilmişdir; bu vəziyyət vaxtların qarışmasına və gedərək bəzi çətinliklərə yol açmışdır.

Şübhəsiz bir namaz vaxtı içində, o vaxtın namazının ədâsının müstəhəb (üstün), caiz və ya məkruh olduğu müddətlər vardır.

Ancaq bir namaz vaxtının təsbiti; müstəhəb, caiz və məkruh olan müddətlərini də əhatə edəcək şəkildə, vaxtın giriş və çıxış saatlarını təyin etmək deməkdir. Vaxtın giriş və çıxış sərhədlərini təsbit ayrı; vaxt içində namazı əfdal, caiz və ya məkruh vaxtında əda etmək ayrı bir mövzudur; bunlar bir-birinə qarışdırılmamalıdır. Necə ki, beş vaxt namaz fərz qılınanda, Hz. Peyğəmbər (sas) Əfəndimizə bunların vaxtlarını öyrətmək üzrə Cəbrayıl (as), beş vaxt namazı əfdal vaxtlarında deyil; birinci gün ilk; ikinci gün isə son vaxtlarında qılmışdır.

Hələ də Diyanət İşləri Başçılığında hər ilin namaz vaxtları, ayrı-ayrı hesablanmaqdadır. Diyanət İşləri Başçılığı Təqvimi və bu təqvimdəki vaxtları əsas alan təqvimlərdə hər ilin namaz vaxtları, ayrı-ayrı göstərilməkdədir. Ayrıca günümüzdə həssas saatlar və istənildiyi zaman saat nizamlama imkanı vardır. Beləliklə, bir rayonun şərq və qərb sərhədləri arasındakı meridian fərqini qarşılayacaq qısa bir müddət xaricində təmkin müddətinin uzun tutulmasına ehtiyac qalmamışdır.        

Digər tərəfdən dövrümüzdə, Müsəlmanların iş həyatı da bunu zəruri etməkdədir. Bəlli saatda fabrikdə işə çıxması, yola çıxması lazım olan insanlar vardır. İnsan dinin qoyduğu zaman, sərhədlər içində ibadətlərini -İş vəziyyətinə görə- əda edə bilmə imkanına sahib olmalıdır. Əks təqdirdə, əslində vaxt girmiş olduğu halda, uzunca təmkin tətbiqləri səbəbiylə, hələ vaxt girmədi düşüncəsiylə, ibadətini əda edə bilmədən işə başlamaqda, yola çıxmaqda və beləcə zamanla ibadət vərdişini itirməkdədir. Beləliklə, ibadət vaxtlarının, dini ölçülərə görə, hesablanıb göstərilməsində, bu vaxtlara uzun təmkin müddətləri əlavə olunmamasında zərurət vardır.

Din İşləri Yüksək Məclisinin söz mövzusu qərarında, Günəşin doğuş və batışında köhnə təqvimlərə görə heç bir dəyişiklik edilməmiş, yəni zəruri olan təmkin müddətləri olduğu kimi qorunmuşdur. Digər vaxtlardan də təmkin tamamilə qaldırılmamış; ifrat və lüzumsuz olan müddətlər dörd dəqiqəyə endirilmişdir. Başkanlığımızca müxtəlif tarixlərdə və müxtəlif yerlərdə edilən və davam etdirilməkdə olan müşahidələrdə də, təmkinin zəruri olduğunu göstərən bir nəticəyə gəlinməmişdir.

(Diyanət İşləri Başkanlığı)



21-09-2014 12:00:00

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz