Ana səhifə

Tolstoy Müsəlman idi?


YazdırSend to friend

Tolstoyun Müsəlman olduğuna dair məlumatlar vardır. Ancaq yenə də həqiqəti Allah bilir. Məşhur Rus yazıçısı Tolstoyun, ölümündən bir il əvvəl Hz. Məhəmmədin (s.ə.v.) hədislərini yığdığı bir risaləsi olduğu ortaya çıxdı. Tolstoyun bu əsərinin, Rus xalqında İslama maraq oyandırmaması üçün kommunizm dövründə gizləndiyi ifadə edildi.

 

"Məhəmməd hər vaxt Evangelizmin (Xristianların) üstünə çıxır. O, insanı Allah saymır və özünü də Allah ilə bir tutmur. Müsəlmanların Allahdan başqa ilahı yoxdur və Məhəmməd Onun peyğəmbəridir. Burada heç bir müəmma və sirr yoxdur." Bu sözlər, tanınmış Rus yazıçısı Lev Nikolayeviç Tolstoya aiddir.

 

1909-CU İLDƏ NƏŞR EDİLDİ

 

Tolstoy, bu risaləsini 1909-cu ildə nəşr etdi. Ancaq kitab Rusları təsir etməməsi üçün dövlət tərəfindən şüurlu bir siyasətlə gözlərdən uzaq tutuldu. Sovetlərin yıxılması ilə 1990-cı ildə əsər, Rusca olaraq yenidən nümayiş olundu. Tolstoyu bu kitabı yazmağa yönəldən hadisə isə 1908-ci ildə Hindistanlı alim Abdullah Əl Sühreverdinin "Hz. Məhəmmədin Hədisləri" adlı kitabını oxuması sonrasında reallaşdı. Kitabdan olduqca təsirlənən Tolstoy, seçdiyi hədislərlə dərhal bir kitabça meydana gətirdi. Tolstoy daha çox, Allah inancı, kasıblıq, bərabərlik, ölüm və yaxşı insan olma kimi mövzuları ehtiva edən hədisləri seçdi. Tolstoyun seçdiyi hədislərdən bəziləri belədir:

 

"Həqiqət insanlar üçün nə qədər acı olsa da, həqiqəti söyləyin."

"Heç kim hirsini udmaqdan daha gözəl bir içki içməmişdir."

"İşçinin haqqını alınının təri qurumadan verin."

"Sizdən biriniz, özü üçün arzu edib istədiyi şeyi, din qardaşı üçün də arzu edib istəmədikcə, həqiqi mənada iman etmiş olmaz."

 

NƏQŞİ DƏRVİŞLƏRİYLƏ GÖRÜŞMÜŞ

 

"Hz Məhəmməd" risaləsini Qaraqutu Nəşrləri üçün Türkcəyə çevirən Arif Aslan Tolstoyun yaşadığı dövrdə Tatarıstanda fəaliyyət göstərən Nəqşi dərvişləriylə görüşdüyünü bu sənədlərin Tatar Ədəbiyyat Tarixi kitablarında iştirak etdiyini söylədi. Buna görə; Tatarlarda 1860 illərində çox maraqlı bir sufi təşkilatı meydana gəldi. Qurucusu Bahauddin Vaisov, Nakşibendi Təriqətinə mənsubdur. Bahauddin Vaisov, Tolstoy ilə görüşmüş və ona bu təriqəti izah etmişdir. Tolstoyda onların fikirlərinin bir çoxuna qatıldığını yazışmalarda ifadə edir. Tolstoy bu yazışmalarda öz çevirdiyi hədislərə də yer verir. Tolstoyun Ərəb dilini bilmədiyi üçün İslamı Rus missionerlərindən öyrəndiyi deyilir.

 

MÜSƏLMAN KİMİ DƏFN EDİLDİ İDDİASI

 

"Hz Məhəmməd" kitabını Ruscadan Azərbaycan dilinə tərcümə edən Prof. Dr. Telman Hurşidoğlu Aliyev isə kitabda bir Ərəblə evlənib İslamı qəbul etmiş Valeriya Porohova adlı Rus bir qadının xatirələrinə də yer verir. On bir il yoldaşıyla Səudiyyə ərəbistanıda yaşayan Qadın Porohova, Qurani Kərimi Ruscaya tərcümə etmişdir. Porohova, məşhur yazar Tolstoyun son zamanlarında İslamı qəbul etdiyini və bir Müsəlman kimi torpağa verilməyi vəsiyyət etdiyini iddia edir. Tolstoyun İslami üsullara görə dəfn edildiyini iddia edən Porohova, məzarının başında Xristianlığın simvolu olan Xaçın da iştirak etmədiyini ifadə edir. Sovet hökumətlərinin bu həqiqəti uzun illər gizləməyə çalışdığını yazan Prof. Aliyev, Tolstoyun Müsəlman olduğunun öyrənilməsi halında, Rus xalqında İslama yönəlmə axınının başlamasından qorxulduğunu irəli sürür.

 

Kitab, Rus Yelena Vekilovanın Tolstoy ilə oğulları üzərinə etdiyi təəccüblü məktublaşmağa da yer verir. Azəri mənşəli General İbrahim Ağa ilə evli olan Vekilova biri universitetdə, digəri əsgəri məktəbdə oxuyan iki oğulunun atalarının dini İslama meyl etdiyini söyləyir. Bu vəziyyətdə məşhur Rus yazıçıya Rus və Xristian olaraq özünün nə etməsi lazım olduğunu soruşur. Tolstoy bu cavabı verir; "Məhəmmədiliyə, Xristian dinindən daha çox əhəmiyyət vermələrinə gəlincə, mən bütün ürəyimlə buna qatılıram. Bunu söyləmək nə qədər qəribə olsa da mənim üçün Məhəmmədilik, Xaça ibadətdən müqayisə edilməyəcək qədər üstündür." Tolstoy, məktubun davamında, "Əgər insan seçmə haqqına sahib olsaydı, ağlı başında olan hər Xristian və hər bir insan şübhə və tərəddüd etmədən Məhəmmədiliyi, tək Allahı və Onun peyğəmbərini qəbul edərdi."

 

VƏRƏMDƏN ÖLDÜ

 

1828 ildə doğulan Tolstoy, əvvəl anasını, sonra atasını itirdi. Doqquz yaşından etibarən bibisinin himayəsində böyüdü. Zadəgan və zəngin bir ailənin uşağı olan Tolstoy, uşaq yaşında Fransızca və Almanca öyrəndi. 1844 də Qazan Universitetində Şərq Dilləri üzərinə təhsil almağa başladığı halda, həyata olan düşkünlüyü ilə bu təhsili yarıda buraxdı. On doqquz yaşına gəldiyində ailəsindən qalan sərvətin varislərindən biri olaraq gənc yaşında böyük bir sərvəti oldu . 1851 də Qafqazlara əsgəri təhsil almağa getdi. İki il sonra Osmanlılara qarşı döyüşmək üzrə cəbhəyə qatıldı. 1856 da ordudan ayrıldı. Uşaqlıq xatirələrini izah etdiyi "Uşaqlıq"ı 1851 də hələ iyirmi üç yaşındaykən yazmağa başladı. Qafqaz xalqlarının həyatını ələ aldığı "Hacı Murad" və "Kazaklar" romanlarını 1852 də, Krım Döyüşünü izah etdiyi "Sivastopol Hekayələri"ni 1855 də nümayiş etdi. Ardından Fransa, İngiltərə və Belçikaya səyahətlər təşkil etdi. 1862 də evləndi. Ertəsi il ən əhəmiyyətli əsərlərindən "Döyüş və Barış"ı yazmağa başladı, altı il sonra 1869 da tamamladı. 1873 də bir başqa klassik əsəri "Anna Qurununa"nı qələmə almağa başladı və üç ildə bitirə bildi.

 

Bir başqa güclü əsəri "Diriliş"i iyirmi il sonra yazmağa başladı və 1899 da tamamladı. Bu vaxtlarda "Din Nədir"i, "Ölüm Manifestosu" və "Üç Ölüm" kimi insan, yaradıcı və ölümü ana mövzu olaraq ələ aldığı hekayə və romanları yazdı. Tolstoy, səksən iki yaşında yoldaşıyla yaşadığı dolanışıqsızlıq və döyüşlərə hirslənərək uşaqlığından bəri yaşadığı Yasnaya Polşadakı evini tərk etdi. 20 Noyabr 1910 da -İstanbuldan Bolqarıstana getməyə çalışarkən sətəlcəmə tutuldu və Astapovada metruk bir qatar stansiyasında həyata vidalaşdı. Vəsiyyəti səbəbiylə Yasnaya polşadakı cütlüyünün səssiz və kölgəli bir yerinə basdırıldı.



02-08-2010 12:00:00