Ana səhifə

Zina nədir? Cəzası necədir?


YazdırSend to friend

Zina etmək, bir qadınla nikahsız və ya haqsız olaraq cinsi təmasda olmaq. Ərəbcə "zena" hərəkətindən məsdər. Zinanın lüğət və termin mənasnı birdir. Bu da; bir kişinin qadınla bir ağda və ya haqlı bir səbəbə söykənmədən öndən cinsi təmasda olmasıdır. Zina edən kişiyə "zənni" qadına isə "zənniyə" deyilir.

Hənəfilər, bir fiqh termini olaraq zinanı belə təsvir etmişlər: İslami hökmlərlə öhdəçilikli olan bir kişinin, özünə cinsi istək duyul/eşidiləcək yaşdakı diri bir qadına, İslam ölkəsində nikah axdına və ya nökərlik kimi haqlı bir səbəbə söykən/dözmədən öndən cinsi təmasda olmasıdır.

Zinada hədd cəzasının tətbiq olunması üçün, kişinin cinsi orqanının ən az sünnə yerinin (haşefe) qadının cinsi orqanına girmiş olması lazımdır. Bundan daha azına məsələn; öpmək, sarılmaq və ya uyluk arasına sürtünmək vs. hərəkətlər haram olmaqla birlikdə hədd cəzasını tələb etməz.

Kiçik uşaq və ağıl xəstəsi öhdəçilikli olmadığı üçün bunların hərəkəti də özləri baxımından həddi tələb etməz.

Digər tərəfdən Əbu Hənifəyə görə kişi və ya qadına arxadan təmasda ol/tapılmaq (livata) -haram olmaqla birlikdə- zina hökmündə deyil. Çünki bu, zina olaraq xarakterizə edilməz. Əbu Yusuf, İmam Məhəmməd, Şafisni, Hənbəli və Malikilər əksinə fikirdədir.

Ölü qadın, heyvan və ya yetkinlik çağına gəlməmiş olan və özünə cinsi istək duy/eşidə bilməyən qız uşağı ilə təmas da -haram olmaqla birlikdə- zina hökmündə deyil. Çünki bu kimi təmasları səlim fitrət qəbul etməz. Ayrıca kişi və ya qadının zinaya çətinlik çək/məcbur edilməmiş olması da şərtdir. Çünki Raslüllah (s.ə.s) belə buyurmuşdur:

"Ümmətimdən səhv, unutma və çətinlik çək/məcbur edildikləri şeyin hökmü qaldırıldı." (Buxari, Hüdud, 22; Talaq, II; Əbu Davud, Hüdud, 17; Tirmizi, Hüdud, 1; İbn Macə, Talaq, 15)

Zinaya məcbur edilən qadına hədd cəzası lazım olmadığı mövzusunda İslam alimlərinin görüş birliyi vardır. Zinaya məcbur edilən kişiyə gəlincə, Şafilərə və Malikilərdə seçilən görüşə görə belə bir kişiyə nə hədd və nə də ta'zir cəzası lazım deyil. Dəlil, yuxarıdakı hədis məcbur edilmə üzrünün olmasıdır. Əbu Hənifənin ilk fikirinə görə zinaya məcbur etmə Dövlət başçısı tərəfindən olmuşsa hədd lazım deyil. Dövlət başçısından başqası məcbur etmişsə istehsana görə hədd tətbiq olunar. Çünki, məcbur etmə ancaq sultan tərəfindən reallaşar. Əbu Hənifənin sabitlik bulan fikiri isə, çətinlik çək/məcbur edilənə hədd cəzasını tətbiq etməməsidir. Çünki bəzən kişinin istək xarici cinsi təmasa gücü çata bilər. Əbu Yusuf və İmam Məhəmmədə görə iki vəziyyətdə də çətinlik çək/məcbur edilənə hədd cəzası tətbiq olunmaz. İmam Züfer əksinə fikirdədir (el-Kâsânî, Bedâyiu's-Sanâyi', 2. baskı, Beyrut 1394/1974, VII, 34,180; əş-Şirâzi, əl-Mühəzzəb, Mısır t.y., II, 267; İbn Rüşd, Bidâyətü'l-Mûctəhid, II, 267; İbn Rüşd, Bidâyətû'l-Müctəhid, II, 431; İbn Kudâmə, əl-Muğnî, 3. basqı, Kahirə,1970, VIII,187, 205; Vehbe əz-Zühaylî, el-Fıqhu'l-İslâmî və Edilletüh, 2. basqı, Dəməşq 1405/1985, VI, 27 vd.; Ömər Nasuhi Bilmən, Huquq-ı İslâmiyyə və İstilâhat-ı Fiqhıyyə Kamusu, İstanbul 1968, III,197 vd).

Zina İslamda və əvvəlki bütün səmavi dinlərdə haram və çox çirkin bir hərəkət olaraq qəbul edilmişdir. O böyük günahlardandır. İsmət və neseplere istiqamətli bir günah olduğu üçün cəzası da həddlərin ən şiddətlisidir.

Qurani Kərimdə belə buyurular:

"Zinaya yaxınlaşmayın. Çünki o, çox çirkin bir iş və pis bir yoldur" (əl-İsra, 17/32).

"Onlar Allah ilə birlikdə başqa ilaha dua etməzlər. Haqsız yerə, Allahın haram etdiyi kimsəni öldürməzlər və zina da etməzlər. Kim bunları etsə cəzaya çarpar. Ona qiyamət günündə qat qat əzab verilər və o əzabın içində alçaldılmış şəkildə əbədi buraxılarlar" (əl Furqan, 25/68).

Subay kişi və ya subay qadının zina etməsinin cəzası yüz/üz dəyənək, evli və iffətli kişi və ya qadının zina cəzası isə daşla öldürmə (recm)dir. Allah Təala belə buyurar:

"Zina edən qadın və zina edən kişidən hər birinə yüz/üz dəyənək vurun. Əgər Allaha və axirət gününə inanırsınızsa bunları Allahın dinini tətbiq barəsində ağrıyacağınız tutmasın. Möminlərdən bir birlik də, onların cəzasına şahid olsun" (ən/en-Nur, 34/2).

Celde, edə keçməmək üzrə, tək dərini təsir edəcək şəkildə vurmaq deməkdir. Vuruşda tək kürk və palto kimi qalın paltarlar çıxardılar, digərləri çıxarılmaz.

Evli, iffətli kişi və ya qadına recm cəzası isə, sünnələ sabitdir. Çünki Rasulüllah (s.ə.s) Maizə və Məni Gamiddən bir qadına recm cəzasını tətbiq etmişdir. Recmin qanuniliyi mövzusunda səhabənin icmasnı vardır.

Zina həddi Allaha aid haqqlardandır. Bu, ailəyə, nəsilə və cəmiyyət nizamına qarşı işlənən bir günah olduğu üçün cəmiyyət haqqlarından sayılar.

Məzhəb imamları uşaq və ağıl xəstəsinə zina həddinin lazım olmadığı mövzusunda görüş birliyi içindədir. Hədisdə belə buyurulmuşdur:

"Üç adamdan qələm qaldırılmışdır. Uşaqdan böyüyənə qədər, yatandan oyanana qədər, ağıl xəstəsindən yaxşılaşana qədər" (Əbu Davud Hüdud, 17).

Zina Həddini Tətbiqin Şərtləri

Əvvəlcə bunu ifadə etmək lazımdır: Zina etmək, zina böhtanında ol/tapılmaq kimi hədd cəzasını tələb edən vəziyyətlərdə axtarılan bəzi şərtlərin olması, bu şərtlər olmazsa cəza da verilməz mənasında deyil. Təyin olunan şərtlər olmadığı zaman Dinimizin əmr etdiyi hədd cəzası verilməz deməkdir. Ancaq Dövlət Başçısının və ya vəzifələndirdiyi hakimin verəcəyi cəzalar vardır. Bunlara Tazir Cəzası denilmetedir ki, cinayət/günahın cinsinə görə həbs, dayaq atma və öldürmə kimi cəzalar verilə bilər. Necə ki Hənəfi və Malikilərə görə, İslam dövləti cinayətlər/günahlarda təkrarı, cinayət törətməyi vərdiş halına gətirmək və ya eşcinsellik kimi bəzi cinayətlər/günahları işləyənlərə ölüm cəzası verə bilər. Buna "siyaseten qətl" deyilir. (İbn Abidin, Reddü'l-Muhtar, III, 196; əz-Zühayli, a. g. e., VI, 200).

Zina edən kişi və ya qadına cəza tətbiq oluna bilməsi üçün bir sıra şərtlərin ol/tapılması lazımdır:

1- Zina edənin yetkinlik çağına çatması lazımdır. Yetkin olmayan uşağa hədd tətbiq olunmaz. Ağıl yetkin olan bir kimsə bir qız uşağı ilə cinsi əlaqəyə girsə, cocuğa hədd cəzası lazım deyil, ancaq onunla əlaqəyə girənə hədd cəzası lazımdır. Çünki uşaq mükəlləf deyilsə də ağıl yetkin olan mükəlləfdir və etdiklərindən məsuldur. (Bilməyin, Ömər Nəsuhi, Hüququ İslamiyə, 3/203, Zina Hissəs(n)i)

2- Ağıllı olması lazımdır. Ağıl xəstəsinə hədd tətbiq olunmaz. Ağıllı bir kişi, ağıl xəstəsi bir qadınla və ya ağıl xəstəsi bir kişi ağıllı bir qadınla zina etsə, bu ikisindən ağıllı olana hədd cəzası tətbiq olunar.

3- Əksəriyyət fakihlere görə müsəlmana və kafirə zina həddi tətbiq olunar. Lakin Hənəfilərə görə muhsan olan kafirə recm tətbiq olunmaz, dəyənək vurular. Malikilərə görə kafir bir kişi kafir bir qadınla zina etsə hədd tətbiq olunmaz. Lakin zinasını aşkar etsə te'dib edilər. Müsəlman bir qadını zinaya məcbur etsə öldürülər. Şafisni və Hənbəlilərə görə pasportlu qeyri müslim xaricilərə nə zina və nə də içki içmə cəzası verilməz. Çünki bunlar Allah haqqlarından olub, müste'menler bu haqqları boynuna götürməmişdir.

4- Zinanın istəklə edilmiş olması. Əksəriyyətə görə zinaya çətinlik çək/məcbur edilənə hədd tətbiq olunmaz. Hənbəlilər əksinə fikirdədir.

5- Zinanın insanla edilmiş olması. Üç məzhəbə və Şafisilərdə möhkəm görüşə görə heyvanla təmas edənə -haram olmaqla birlikdə- hədd cəzası lazım deyil, ta'zir tətbiq olunar. Heyvan öldürülməz və əksəriyyətə görə onun məğlub olmasında da bir qorxu yoxdur. Hənbəlilərə görə isə, iki kişinin şahidliyi ilə heyvan öldürülər, əti haram olar və heyvanın kompensasiya edilməsi lazımdır.

6- Zinanın bir şübhəyə söykənən olmaması lazımdır. Bir kimsə öz bərabər/yoldaşı və ya nökəri sanaraq xarici bir qadınla cinsi təmasda ol/tapılsa əksəriyyətə görə hədd lazım deyil. Əbu Hənifə və Əbu Yusufa görə isə hədd lazımdır. Çünki burada faildə şübhə vardır. Məzhəblər arasında ixtilaflı olan fasıt nikahdan sonrakı cinsi təmasa hədd lazım olmadığı mövzusunda da görüş birliyi vardır. Vəlisiz və ya şahidsiz evlənmə halında vəziyyət belədir. Bu da əqddə şübhə ol/tapıldığı üçündür. Evlilik ittifaqla fasit olsa hədd tətbiq olunar. iki bacıs(n)ı bir nikahda yığmaq, beşinci bərabər/yoldaşla evlənmək, nesep və ya sut cəhətindən haram olan bir hısımla evlənmək, iddet gözləməkdə olan qadınla və ya üç talaqla boşadığı qadınla hulleden əvvəl evlənmək bu xüsusiyyətdədir. Ancaq bütün bunların haramlığını bilmədiyini iddia etsə, bunlarla olan cinsi təmas həddi tələb etməz.

7- Zinanın darul İslamda olması. İslam Dövlət başçısının darul hərb və ya darul bağı (zadəganlar ölkəsi) üzərində vəlayət səlahiyyəti yoxdur. Yəni bir müsəlmanın islam ölkəsi olmayan bir yerdə zina etməsi haram olmaqla birlikdə, dövlət başçısının orada həddləri tətbiqə gücü çatmaz.

8- Qadının diri olması. Əksəriyyətə görə, ölü qadınla cinsi təmasda ol/tapılmaq -haram olmaqla birlikdə- belə birinə hədd cəzası tətbiq olunmaz. Malikilərdə məşhur olan görüş bunun əksinənədir.

9- Cinsi təmasın öndən olması və sünnə yerinin girmiş olması. Arxadan əlaqə yəni livata -haram olmaqla birlikdə- Əbu Hənifəyə görə tək ta'zir cəzası tələb edir. Əbu Yusuf, İmam Məhəmməd və digər üç məzhəbə görə isə livata həddi tələb edir. Xarici bir qadına cinsi orqanın xaricində, uyluk, qarın/arvadın v. b başqa yerinə təmas da -haram olmaqla birlikdə- tək ta'ziri tələb edir. Çünki bu, şer'an özünə bir şey təqdir edilməyən münkər bir hərəkətdir.

Zinanın Cəzası

Zinanın cəzası, zina edən kişi və ya qadının subay ya da evli olmasına görə dəyişiklik göstərər. Dayaq, daşla öldürmə, sürgün və İslam Dövlətinin qoyacağı bir ta'zir cəzası bunlar arasındadır.

1- Yüz/üz Dəyənək Cəzası

Subay kişi və ya qadının zina cəzası yüz/üz dəyənək olub, Qurani Kərimlə təyin olunan bir hədd cəzasıdır.

"Zina edən qadın və kişidən hər birinə yüz dəyənək vurun" (ən-Nur, 34/2).

Dayaq cəzası tətbiq olunan zina günahkarının, cinayət/günahın işləndiyi bölgədən bir il müddətlə sürgün edilməsi İslamın ilk dövrlərində tətbiq olunan bir cəza növü idi. Hz. Peyğəmbər belə buyurmuşdur: "Subayın subayla zinası üçün yüz/üz dəyənək və bir il sürgün. Dulun dulla zinası üçün isə yüz/üz dəyənək və daşla recm vardır" (İbn Macə, Hüdud, 7). Ancaq bu tətbiq Nur surəsi enməzdən əvvələ aiddir. Bu surə enincə subaylar üçün tək dəyənək (celde), evli (muhsan) olanlar üçün sünnələ recm cəzası təyin olunmuşdur (əs-Serahsi, əl-Mebsut, 3. nəşr/təzyiq, Beyrut 1398/1978, IX, 36 vd).

Hənəfilərə görə celde cəzasına sürgün əlavə edilməz. Çünki ayədə celde zina cəzasının bütününü ifadə edər. Ancaq sürgün bir hədd cəzası deyil, İslam Dövlət başçısının fikirinə buraxılan ta'zir cəzası qabilindəndir. O sürgündə bir fayda görsə tətbiq edər. Necə ki, zina edənin tövbə edənə qədər hapsedilebilmesi də bu xüsusiyyətdədir.

Şafis(n)i və Hənbəlilərə görə celde və bir il sürgün birlikdə tətbiq olunar. Sürgün yeri səfərilik məsafəsindən uzaqda olmalıdır. Söykəndikləri dəlil, yuxarıda zikr edilən sürgün bildirən hədisdir. Ancaq qadın əri və ya məhrəm bir hısmı ilə birlikdə sürgünə göndərilər. Çünki Hz. Peyğəmbər; "Qadın, yanında əri və ya məhrəmi ol/tapılmadıqca səfərə çıxa bilməz" (Buxari, Taksir, 4, Məscidi Məkkə, 6, Sayd, 26, Savm, 67; Əbu Davud, Menasik, 3; Müslim, Həcc, 413-434; Tirmizi, Rada', 15) buyurmuşdur.

Malikilərə görə isə tək kişi sürgün edilər, yəni ol/tapıldığı diyardan uzaqda hapsedilir. Qadın getdiyi yerdə də zina etməməsi üçün sürgün edilməz.

Digər tərəfdən sürgün hədisinin sonundakı dul üçün nəzərdə tutulan celde və daşla recmin birlikdə tətbiq olunması dörd məzhəbə görə əməl edilməyən bir əsasdır. Çünki muhsan (evli) üçün tək recm tətbiqi bildirən hədislər daha səhihdir. Necə ki Əbu Hureyre və Zeyd min Hillitdən bir birliyin nəql etdiyi işçi hekayəsi bunu ifadə edər. İşçisi ilə zina edən evli qadın hadisəsində Hz. Peyğəmbər, subay olan işçi üçün yüz/üz dəyənək və bir il sürgün cəzasına, qadın üçün isə recm cəzasına hökm etmişdir (əs-Serahsi, a. g. e., IX, 37; əz-Zühayli, a. g. e., VI, 39). Zahirilərə görə, celde və recm birlikdə tətbiq olunar. Onlar, sürgün hədisinin sonundakı "...evli evli ilə zinasına yüz/üz dəyənək və daşla recm vardır" qisiminin açıq mənasına söykən/dözərlər.

2- Recm Cəzası:

Muhsan olan kişi və ya qadının zinası üçün recm cəzası mövzusunda İslam alimləri görüş birliyi içindədirlər. Dəlil; Sünnə və İcmadır.

Hz. Peyğəmbərin evli olaraq zina edənə recm cəzası tətbiq etdiyi tevatüre çatan hədislərlə sabitdir.

Bir hədisdə belə buyurular:

"Müsəlman bir kimsənin qanı bu üç vəziyyətdə halal olar. Zina edən evli kimsə, nəfsə qarşılıq nəfsi və İslam cəmiyyətindən ayrılaraq dinini tərk edəni öldürmək" (Buxari, Diyat, 6; Müslim, Kassama, 25, 26; Əbu Davud Hüdud, 1; Tirmizi, Hüdud, 15, Diyat, 10; Nəsəs(n)i, Təhrim, 5, Kassama, 6; İbn Macə, Hüdud, Darımı, Hüdud 2, Siyer, II).

Hz. Peyğəmbərin recm tətbiq etdiyi hadisələr bunlardır.

a- Evli bir qadınla zina edən subay üçün yüz/üz dəyənək və bir il sürgün cəzası tətbiq olunmuşdur. Allah elçisi bir səhabəni qadına göndərərək belə buyurmuşdur: "O qadına get, əgər cinayət/günahını etiraf etsə, onu recmet" (Buxari, Hüdud, 3, 38, 46, Vəkalət, 13; Tirmizi, Hüdud, 5, 8).

b- Müxtəlif istiqamətlərdən sabit olan Maiz hadisəs(n)i. Maiz, zinasını etiraf etmiş və Rasulüllah (s.ə.s) onun recmedilmesini əmr buyurmuşdur (Şövqəni, Neylü'l-Evtar, VII, 95, 109; Zeylai, Nasbu'r-Raye, III, 314 vd).

c- Gamidiyeli qadın zinasını təsdiq etmiş və doğumdan sonra recm uygulannııştır (İbn Macə, Diyat, 36; Malik, Muvatta ; Hüdud II; bərabər/yoldaş -Şövqəni, Neylisni-Evtar, VII, 109).

İslam ümməti recmin qanuniliyi üzərində icmada ol/tapılmışdır. Ancaq xaricilər məktəbi recmi inkar etmişdir. Çünki onlar tevatür sərhədinə çatmayan xəbərləri dəlil olaraq qəbul etməzlər (əs-Serahsi, a. g. e., IX, 36).

Lütfkarlıq Termini və Əhatəsni

Lütfkarlıq bir İslam hüququ termini olaraq; bir kişi və ya qadına hədd cəzası tətbiq oluna bilməsi üçün bunlarda şer'an ol/tapılması lazım olan xüsusiyyətləri ifadə edər. Bu xüsusiyyətlərə sahib kişiyə "muhsan", qadına "muhsana" deyilir. Çoxluğu "muhsanat" dır.

Lütfkarlıq, zina böhtanı (kazf) və recm lütfkarlığı olmaq üzrə ikiyə ayrılar.

Zina böhtanı atılan kimsənin muhsan sayılması üçün ağıllı, yetkin, azad, müsəlman və zinadan iffətli ol/tapılması lazımdır. Bu xüsusiyyətlər olunca böhtançıya ayədə bu cəza nəzərdə tutular: Namuslu və azad qadınlara zina böhtanı atan, sonra da bunu dörd şahidlə isbat edə bilməyən kəslərə səksən dəyənək vurun. Onların əbədi olaraq şahidliklərini qəbul etməyin. Onlar fasiqlərin də özləridir" (ən/en-Nur, 24/4).

Ancaq, qadın zinanı təsdiq edər və ya böhtançı dörd şahidlə bunu isbat etsə hədd cəzası düşər (bk. "Kazf" mad)

Recm üçün muhsan sayılmada isə kişi və ya qadında yeddi xüsusiyyətin ol/tapılması şərtdir. Bu xüsusiyyətlər bunlardır: Ağıllı olmaq, yetkin olmaq, azad və müsəlman olmaq, səhih nikahlı ol/tapılmaq və bu nikahdan sonra bərabər/yoldaşıyla sperma gəlməsə belə qüslü tələb edəcək şəkildə cinsi təmasda ol/tapılmaq. Bu şərtlərdən hər hansı biri olmazsa cəza yüz/üz dəyənəyə çevrilər. Bu vəziyyətə görə, kiçik uşaq, ağıl xəstəsi, kölə, kafir, fasit evləndir evli kimsə və ya cinsi təmas olmayan mücərrəd evləndir evli kimsə üçün "muhsanlık" söz mövzusu olmaz. Digər tərəfdən kişi muhsanlık şərtlərini daşıyar lakin arvadı kiçik, ağıl xəstəsi və ya nökər olmaq kimi bir səbəblə muhsan ol/tapılmazsa, ondan bu qəzalar qalxdıqdan sonra əri onunla bərabər şərtlərdə yenidən cinsi təmasda olmadıqca böyük/ər muhsan sayılmaz. Çünki bu yeddi şərtin bərabər/yoldaşlarda birlikdə olması lazımdır.

Əbu Yusufa görə, bir müsəlman səhih nikahlısı olan bir qeyri müslim qadınla cinsi təmasda ol/tapılmaqla muhsan olar. Şafisilər də bu fikirdədir (Şirazi, əl-Mühezzeb, II, 268). Buna görə, biri kiçik, digəri yetkin, biri yuxuda digəri oyanıq və ya biri ağıllı, digəri ağıl xəstəsi olan karıkoca cinsi təmasda ol/tapılınca, səlahiyyətli olan muhsan sayılar, daha sonra başqası ilə zina etsə hədd cəzası tək ona tətbiq olunar.

Muhsanlık sifətinin davamı üçün evliliyin davam etməkdə olması şərt deyil. Buna görə ömüründə bir dəfə evlənən oldaşıyla cinsi təmasda olması da, dul qalmış olan kimsə də muhsan ola bilər (Bilmən, a. g. e., III, 201).



06-05-2014 12:00:00

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz