Ana səhifə

Forex sistemi ilə qazanılan pul halaldır?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Forex sistemi ilə qazanılan pul halalmı?
Cavab: 

Əgər bu sistem İnglizce FOReign EXchange -in qısaldılmışı olan Forex isə bu, ölkələrin milli pul vahidlərinin dəyişmə bazarıdır. Yəni bir növ kurs ilə başqa kursların alındığı və ya satıldığı bazardır. Kurs pariteleri qiymətləri burada təyin olunar. Bazarın ana iştirakçıları banklar və broker şirkətləridir. Broker şirkətləri müştərilərinin alış/satış istəklərini yerinə yetirərlər.

Dünyanın ən böyük bankları bir-birləriylə xüsusi ünsiyyət şəbəkəsiylə əlaqəlidirlər. Bütün əməliyyatlar bu bankçılıq şəbəkəsi köməyiylə reallaşar. Bu məlumat şəbəkələrindən hər hansı bir bankın verdikləri dollar və ya avro qiymətini dərhal öyrənilə bilər. Dünyadakı kurs qiymətləri sərbəst bazar (dalğalı bazar) qaydaların tərəfindən tələb ilə təyin olunar, dövlətlər buna sərbəst bazar qaydaları çərçivəsində nadir olaraq qarışarlar. İki bankın verdikləri parite qiymətləri arasında fərqin olması halında nəzəri olaraq ucuz olanı alıb bahalıya satıla bilər. Bu vəziyyətdə bazardakı ucuzdan alış və bahalıya satış qısa zaman içində iki tərəfdə də qiymətləri bərabərlər. Buna görə Dünya üzərində parite qiymətlərində eyni zaman içində çox dəyişiklik olmaz. Lakin parite qiymətləri zaman içində çox dəyişə bilər. Bu dəyişmə kaotik deyil; hər vaxt müəyyən qaydalar çərçivəsində olar. Bu qaydaları bilən adam bu dəyişmələrin nə istiqamətdə və nə vaxt olacağını təxmin edə bilər.

Bu növ pul bazarlarında adam, dollar və avro kimi başqa ölkələrə aid pulları satın almaqla hər nə qədər o ölkələrin iqtisadiyyatına iştirak etmiş olsa da, bu əməliyyat əsnasında faizli əməliyyatda olmuş olmaz. Beləliklə, bu bazarlarda, sərmayə və ticari məqsəd kurs alınmasında və satılmasında, dayanan bir qorxu yoxdur.

Ancaq, yatırdılan pulun 400 qatı götürübsə; (qızıl, gümüş, kurs, TL vs. pul cinsindən olan şeylərin bir-birləriylə dəyişdirilməsində/satılmasında əvəzlərin nəğd olması lazım olduğundan hərəkətlə əvəzlərdən birinin kreditlə olması halında edilən əməliyyatı faizə çevirəcəyindən yalnız yatırdılan pul qədər alışsa reallaşdırılmalıdır. Yəni adam 1000 dollarlıq bir hesabı varsa bundan daha çoxu ilə əməliyyat edə bilməz. Əks halda bu əməliyyatda faiz narahatlığı olacaq. Faizin hər növü isə dinimizdə haramdır.

Mövzuyla iligli Diyanət İşlərinin verdiyi cavab belədir:

Şübhəsiz, pul cinsindən olan şeylərin bir-birləriylə dəyişdirilməsində (alınıb satılmasında) əvəzlərin nəğd olması lazımdır. Əvəzlərdən birinin kreditlə olması, edilən əməliyyatı faizə çevirər. Buna görə dollar və avro kimi xarici pulların vaxt fərqi tətbiq olunmasa belə kreditlə olaraq satılması caiz deyil. Pulun borc alınıb verilməsində isə faiz cərəyan etməz.

Hz. Peyğəmbər, "kreditlə nisyənin mübadiləsini qadağan etmişdir" əl-Camiu's-Sağir, 6/330. Hədis Nömrə: 9470. Beləliklə, maliyyə mübadilələrində əvəzlərdən ən az birinin nəğd olması, digər əvəzin də həmin günün təsbit edilməsi lazımdır. Əvəzlərdən hər ikisinin də kreditlə olması caiz olmaz. Bu barədə üləma icma etmişdir (görüş birliyinə çatmışdır).

Yuxarıda izah etdiyiniz əməliyyatlar alın tərinə söykənmədiyi, aldatma ehtiva etdiyi, hamısı əldə olmayan bir pulla alver edildiyi və fərziyyələrə açıq olduğu üçün caiz deyil.



14-01-2010 12:19:35