Ana səhifə

Hənəfi məzhəbinə görə, təşəhhüddə şəhadət barmağının qaldırılması sünnədirmi?


YazdırSend to friend
Cavab: 

 

 Hənəfilərə görə: (1) Namaz qılan adam təşəhhüddə sağ əlini sağ diz qapağı üzərinə, sol əlini sol diz qapağı üzərinə qoyar və barmaqlarını açar. Bu vəziyyət eynilə iki səcdə arasındakı oturuş kimidir. Barmaqların arası az açılır, ucları dizlərin üzərinə qoyulur, lakin ən səhih olan görüşə görə, əllərlə diz qapaqları tutulmaz. etibar olunan görüşə görə, kəlimə-yi şəhadət gətirərkən sağ əlin işarə barmağı, "Lə iləhə" nin "Lə" sində qaldırılıb uluhiyyətin isbatı əsnasında yəni "İlləllah" deyərkən endirilər ki, bu qaldırma və endirmə işarələri ilə Allahın ortağının (şərik) olmadığı təsdiq edilmiş olsun. Oturuşda barmaqların heç biri yumulmaz.

Bunların əsaslandıqları dəlil, Səhih-i Müslimdə İbn Zübeyrdən rəvayət edilən və buna dəlalət edən bir hədisdir. Çünki Müslim'dəki rəvayətdə yalnız işarə barmağının qaldrılıb endirilməsi ilə kifayətləndiyi zikr edilmişdir.

Malikilərə görə: (2) təşəhhüd vəziyyətində sol əl sərbəst buraxılar və işarə barmağı ilə baş barmaq xaricində sağ əl yumulur. Bu barmaqlar da kiçik barmaq, onu təqib edən barmaq və orta parmaktır. Bu barmaqların baş qisimi baş barmağın dibindəki ətli qismə bitişdirilib işarə barmağı ilə onunla işarə edilirmiş kimi uzadılır.

Təşəhhüdün başından sonuna qədər işarə barmağının orta bir şəkildə sağa sola hərəkət etdirilməsi məndubdur. Aşağı yuxarı tərzində deyil. Bunun söykəndiyi dəlil Vail b. Hucr'un rəvayət etdiyi hədisdir. Vail, Hz. Peyğəmbər (ə.s.m) 'ın namaz qılma şəklini izah edərkən belə deyir:

"Sonra oturub sol ayağını yerə yatırtdı və sol əlinin ovuc qisimini diz qapağı üzərinə və sol dizi üzərinə qoydu və sağ dirsəyini sağ budunun xətti səviyyəsinə gətirdi. Sonra barmaqlarından ikisini yumaraq halqa şəklində etdi, sonra barmağını qaldırdı və bu barmağını hərəkət etdirdiyini gördüm,  dua edirdi."( 3-4)

Şafi və Hənbəlîlərə görə: (5) Birinci və ikinci təşəhhüddə oturarkən əllərin iki bud üzərinə qoyulması sünnədir. Şâfiilərə görə, kişi sol əlini açıb barmaqlarını bir-birinə bitişdirir. Belə ki, barmaqların ucları diz qapaqları ilə bərabər bir vəziyyətə gəlməlidir, yenə barmaqların uc qismi bütünü ilə qibləyə qarşı yönəldilmiş və parmaklann arası açıq olmamalıdır. Çünki barmaqların arasını açıq tutmaq baş barmağın qiblədən çevrilməsinə yol açar.

Şâfiilərə görə təşəhüddə oturan adam sağ əlini sağ diz qapağı üzərinə qoyur və əlin kiçik barmağı ilə onun yanındakını və orta barmağını yumur. Hənbəlîlərə görə isə, baş barmağını orta barmağı ilə birlikdə halqa edər.

Sonra işarə barmağı ilə işarə edərək "İlləllah" sözündə barmağı qaldırar, lakin sağa sola hərəkət etdirməz. Hz. Peyğəmbər (ə.s.m.) belə etmişdir. Davamlı olaraq da yuxarıda İbni Zübeyrin rəvayətində keçdiyi üzrə barmağına baxar.

Şafii və Hənbəlilərdə zahir olan görüşə görə oturan adam təşəhüddə baş barmağını işarə barmağına bitişdirir. Bunun şəkli 53 rəqəmi kimi olur. Baş barmağı əlinin altına ovuc içinə almaq surətiylə bu rəqəm görünüşünü təmin edir. Əgər baş barmaq ilə işarə barmağını birlikdə salsa yaxud orta barmağın üzərində ikisini yumsanız yaxud başları ilə ikisi arasında halqa etsə, yaxud orta barmaqların ucunu baş barmağına bağlarsa sünnəti yerinə yetirmiş olur. Çünki bütün bunlarla əlaqədar hədislər gəlmişdir. Fəqət birincisi daha fəzilətlidir. Necə ki Şâfilər də bu görüşü mənimsəmişlər. Çünki raviləri daha fəqih kəslərdir.

Şâfiilər və Hənbəlilərin bu məsələdə dayandıklan dəlil İbni Ömərin rəvayət etdiyi hədisdir:

"Hz. Peyğəmbər (ə.s.m) sağ əlini sağ dizi üzərinə qoyub əlli üç rəqəmi şəklində barmaqlarını yumdu və işarə barmağı ilə işarə etdi." (6)

Barmaqları hərəkət etdirməməsi gərəkdiyinin dəlili Abdullah b. Zübeyrin rəvayət etdiyi bu hədisdir:

"Hz. Peyğəmbər (ə.sm) dua etdiyi zaman barmağı ilə işarə edər və barmağını hərəkət etdirməzdi." (7)

Sad b. Əbu Vəqqasın rəvayətində isə belə buyurulmaqdadır: "Mən barmaqlarımla dua edərkən Hz. Peyğəmbər (ə.s.m) mənə gəldi, və" əhəd, əhəd "deyərək işarə barmağı ilə işarə etdi." (8)

Haşiyələr:

1. əd-Dürrü'l-Muxtar, I, 474,231 - Nəylü'l-Əvtâr, II, 283.

2. əş-Şərhu's-Sağir, I, 330.

3. Beyhəqi belə dedi: Hərəkət etdirməkdən məqsədinin onunla işarə etmək olması ehtimaldır. Hərəkətinin təkrarlanması deyil. Bu səbəbdən bu şəkildə İbni Zübeyrin rəvayəti və Əhməd, Əbu Davud, Nəsai və İbn Hibban nəzdindəki bu sözlər arasında ziddiyyət meydana gəlməməkdədir "Hz. Peyğəmbər (ə.sm) işarə barmağı ilə işarə edər, onu hərəkət etdirməz, gözü bu barmağından kənara keçməzdi. " Nəylü'l-Əvtâr, II, 283.

4. Bu hədisi Əhməd, Nəsai, Əbu Davud, İbni Macə, İbni Huzeymə və Beyhəqi rəvayət etmişlər. (Nəylü'l-Əvtâr, II, 283.) Beyhəqi İbni Ömərdən zəif bir hədis rəvayət etmişdir: "Namazda barmaqları hərəkət etdirmək, şeytana qorxu verməkdir."

5. Muğnİ'l-Muhtâc, 1.172 vd .; Haşiyətü'l-Bacuri, 1,177; əl-Muğni, I, 534.

6. Bu hədisi Muslim rəvayət etmişdir. Bu keyfiyyətin əlli üç olması bəzi hesabçılara görədir. Çoxları bu şəklə 59 adını verməkdədirlər. Fəqihlər xəbərin ləfzinə əsaslanaraq əlli üç mənasını seçmişdirlər.

7. Əhməd, Əbu Davud, Nəsai və İbn Macə rəvayət etmişlər.

8. Bu hədisi Nəsai rəvayət etmişdir.

(Bax. İslam Fiqhi, Vəhbə Zuhayli, II / 39-40)



02-09-2015 09:44:05

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz