Ana səhifə

Hz. Osmanın həyatı haqqında məlumat verərsiniz?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Hz. Osmanın həyatı haqqında məlumat verərsiniz?
Cavab: 

Hz. Osman dövründə dövlət torpaqları genişləmiş və xalq içərisində etnik qruplar çoxalmışdır. Gərək dövlət içində çıxan iç üsyanlar və gərəksə xüsusilə yəhudilərin müsəlman xalq içərisində ayrılığa səbəb olacaq fitnə oxlarını atması dövlət içində bir sıra narahatlıqlar çıxmasına səbəb olmuşdur. Bütün bu hadisələrdən doalyı sanki Hz. Osman avtoritar davranmamışdır kimi düşünmək doğru deyil.

 

Hz. Osman on iki il xilafət mövqeyində qalmışdır. Bunun ilk altı ili dinclik və güvən içərisində keçmiş və heç kim rəhbərliyin tətbiqlərindən şikayətçi olmamışdır. Qureyş, onu Hz. Ömərdən daha çox sevmişdi. Çünki Hz. Ömər onlara qarşı şəriəti tətbiqdə dözümsüz və sərt idi. Hz. Osman isə yaradılışındakı yumşaqlıq və xoşgörüş ilə insanların sərbəstcə hərəkət edə bilmələrinə imkan təmin etmişdi. Onun bu quruluşundan istifadə edən əyalətlərdəki bir sıra valilər, məsuliyyətsiz davranışlar sərgiləməyə başlamışlar. Yüksələn şikayətləri ani və qəti qərarlarla qarşılaya bilməyincə, yavaş yavaş bir fitnə və qarışıqlıq mühitinin meydana gəlməsinə zəmin hazırlanmışdı.

 

Endelüsdən Hindistan hüdudlarına qədər çox geniş bir sahəni örtən dövlətin içərisində, müxtəlif din və irqlərə mənsub zimmi statusunda birliklər vardı. Bunlar, məğlub düşdükləri İslam Dövlətinə qarşı hər fürsəti qiymətləndirərək baş qaldırırdılar. Yəhudi ünsürü isə, İslam Ümmətini parçalayıb yox etmək üçün İslamın təməl prinsiplərini hədəf almışdı. Müsəlman olduğunu iddia edərək ortaya çıxan bir sıra Yəhudi əslli kəslər, zühur edən narahatlıqları qızışdırıb fitnəni hər tərəfə yaymağa çalışırdılar. Bunlardan biri təsirli nifaq hərəkətlərinin ortaya çıxmasını təmin edən və tam bir komitacı olan Abdullah İbn Səbadır. İbn Səba Yəmənli bir yəhudidir. O, səmimi kəslərin haqlı şikayətlərini istifadə edərək insanları Hz. Osmana qarşı qaldırdı. Bir tərəfdən Məhəmməd (s.ə.s.)ın təkrar dönüşü düşüncəsini yaymağa səy göstərərkən, bir tərəfdən də Peyğəmbərin arxasından xilafət haqqının Hz. Əli (r.ə.)a aid olduğunu və bunun da Allah tərəfindən təyin olunmuş bir həqiqətdən başqa bir şey olmadığını yayaraq daha sonra ortaya çıxacaq Şiə əqidəsinin təməllərini atırdı. Onun yaydığı düşüncələrə görə Əbu Bəkir (r.ə.), Ömər (r.ə.) və Osman (r.ə.), Hz. .Əli (r.ə.)ın haqqını mənimsəmişlər. O, Kufə, Basra və Şamda insanları qaldırarkən, Əbu Zərr (r.ə.)ın haqlı çıxışlarını da özünə götürürdü. (İbnü'l Əsir, Tarix, III, 154; H. İ. Həsən, age, I, 368-370)

 

Bir zaman sonra, Məhəmməd b. Əbi Bəkr və Məhəmməd b. Əbi Huzeyfe də, etmiş olduğu təyin etmələrdən ötəri Hz. Osmanı tənqid etməyə başladılar (İbnül-Esir. a. g. e., III, 118).

 

Üsyankarların özünü öldürməyə qərarlı olduğunu anladığında, onların belə bir iş işləyib qatillərdən olmalarını önləmək üçün özlərinə bir müsəlmanın qanının ancaq; zina, qəsdən adam öldürmə və dindən dönmək şərtləri daxilində halal olduğunu xatırladır və özünün bunlardan heç biri ilə ittiham edilə bilməyəcəyini izah edib dayanırdı.

Osmanın Hz. Osmanın həyatını izah edən Dos. Dr. Murad Sarıcıq Müəllimimizin Nəsil Nəşrlərində çıxan Dörd Xəlifə Dövrü 2-ci dərisini oxuya bilərsiniz.



22-01-2010 12:11:03

Düğüme özel