Ana səhifə

İslam elmi ilə məşğul olmaq istəyirəm. Nə tövsiyə edə bilərsiniz?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Əssalamu Aleykum qardaşlar. Mənim 16 yaşım var. Bir neçə ay əvvəl tövbə edim namaz qıldım. Və fiqh məsələlərini öyrənməyə başladım. İslam elmi mənə elə maraqlı gəldi ki, elm öyrənməyə həvəsim artdı. Bəzi elm adamları nəzəriyyələrlə necə maraqlanırlarsa mən də İslam elminə o cür yanaşdım. Amma indi baxıram ki, mən elmə başlasam da 0-dan yox ortadan başlamışam. İndi elmlə məşğul olmaq istəyirəm. Təsəvvüf daha maraqlı gəlir. Yeni başlayan kimi mənə nə tövsiyə edə bilərsiz? Allah razı olsun!
Cavab: 

Və aleykumussalam və rahmətullah.

Sizə İxlas`ı tövsiyyə edirik. Bir hədisdə belə buyrulur.

"İnsanlar həlak oldu, alimlər müstəsna. Alimlər də həlak oldu, elmiylə əməl edənlər müstəsna. Əməl edənlər də həlak oldu, ixlas sahibləri müstəsna. İxlas sahiblərinə gəlincə, onlar da çox böyük bir təhlükə ilə qarşı-qarşıyadır." (Kənzül-Xafa, II / 312)

İslam dünyasının böyük alimi Hüccətul İslam adı ilə tanınan İmam Ğazalinin həcmcə kiçik, lakin müsəlman üçün böyük əhəmiyyət daşıyan "Əyyuhəl Vələd" (Ey oğul!) adlanan və tələbəsinin suallarına cavab olaraq yazdığı risaləsini təqdim edirik.

FAYDASIZ ELMİN ZƏRƏRLƏRİ

Ey istəkli və əziz oğlum!

Allah səni hər zaman itaət edən bəndlərindən və sevdiyi dostlarının yolunda gedənlərdən etsin. Bunu bil ki, Həzrət Peyğəmbər -səllallahu əleyhi və səlləmdən- rəvayət edilənlər ən gözəl nəsihətdir. Əgər sən indiyə qədər ondan bir şey öyrəndinsə mənim nəsihətlərimə ehtiyacın yoxdur. Əgər Ondan bir şey əldə edə bilmədinsə mənə de görüm:

-Bu keçib gedən illər ərzində nə qazandın və nə öyrəndin?

Ey oğul!

Həzrət Peyğəmbər -səllallahu əleyhi və səlləmin- ümmətinə verdiyi nəsihətlərdən biri bu dəyərli hədisidir:

«- Allah təalanın bəndəsindən üz çevirməyinin əlaməti, həmin bəndənin ona faydası olmayan, yararsız işlərlə məşğul olmasıdır. Bu şəxs yaradılışının səbəbi olan zikr və ibadətdən başqa bir işlə ömrünün bir saatını keçirirsə, «Cəza günündə» sözsüz ki, pərişan olacaqdır. Qırx yaşını keçən bir şəxsin xeyri şərrindən üstün deyildirsə, həmin adam cəhənnəm atəşinə hazırlansın.»

Bu nəsihətim elmli və başa düşən adama yetər.

BİLDİYİ İLƏ ƏMƏL ETMƏK

Ey oğul !

Nəsihət etmək asandır. Mühüm olan nəsihəti eşidib onunla əməl etməkdir. Bu isə çox çətindir. Çünki təkəbbürlü və nəfsi üstün olan şəxslərə nəsihət çox ağır gəlir. Qadağan olunan (nəhy edilən) əməllər isə onların qəlbində gözəl və cazibədar görünür. Bu sözlərimlə xüsusən süni şəkildə elm öyrənən və bir adamın zahiri görünüşünə aldanıb vaxtını nəfsinin həzzinə uyaraq və bu dünyada bir çox mövqelər qazanmaqla keçirən şəxsləri nəzərdə tuturam.Onlar mücərrəd və nəzəri elmin onları (əzabdan) qurtracağını, elmləri ilə əməl etməyə ehtiyacları olmadıqlarını zənn edirlər ki, bu da filosofların inancıdır (Sübhanallah!). Allah təalanı hər cür nöqsandan uzaq tuturam. Bu təkəbbürlü və aldanmış şəxs bilmirmi ki, bildiyi ilə (elmi ilə) əməl etmədikdə bu elmlər onların əleyhində bir dəlil olacaq. Necə ki, Rəsulullah səllallahu əleyhi və səlləm bir hədisində: “Qiyamət günündə ən şiddətli əzaba düçar olanlar Allahın elmlərinin onlara fayda vermədiyi alimlərdir”.Rəvayət olunur ki, Cüneyd Əbül Qasım vəfatından sonra bir nəfərin yuxusuna girir və ona belə sual verir.

- Ey Əbül Qasım əhvalın necədir, vəziyyətin nə yerdə?

Cüneyd bu suala belə cavab verir:

- Dünyada söylənilən o bərli-bəzəkli sözlər fayda vermədi və hamısı heç olub getdi. Faydasını gördüyün gecə yarısı qıldığım bir neçə rükət namaz oldu.

Ey oğul !

Əməl baxımından zərərə uğrayanlardan olma və “hal” elmindən də geri qalma. Bunu bil ki, yalnız nəzəri elm sənə yardım etməz. Buna aid sənə bir misal verim: Yanında on hind qılıncı və bəzi digər silahları olan döyüşçü, igid bir adama səhrada bir aslan hücum etsə, o adamın həmin silahları istifadə etmədən qurtuluşunu təsəvvür edə bilərsənmi? Çox yaxşı bilirsən ki, bu adamın qurtuluşu silahlarını istifadə etməklə mümkündür. Məhz belə bir adam elmdən yüz min məsələ oxusa və öyrənsə, amma öyrəndikləri ilə əməl etməsə ona heç bir faydası olmaz. Amma o, bildikləri ilə əməl etsə ona faydası dəyər. O adamı ancaq əməli qurtara bilər. Bunun digər bənzəri də: Xəstəliyə düçar olan bir adamın qızdırması qalxsa və ya sarılığa tutulsa, onun müalicəsinin isə “səksəncəbin və kəşkab” (orta əsrlərdə tibb dərmanlarından biri) ilə mümkün ola biləcəyini anlasa, həmin adamın yalnız bu dərmanı (həbi) istifadə edəcəyi məlum məsələdir. Anladığın kimi yüz il dərs oxusan da, on min kitab yazsan da, əməl etmədikcə Allah təalanın rəhmətinə qovuşa bilməzsən. Çünki Allah təala Qurani Kərimdə belə buyurur:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

(və ən ləysə lil insəni illə məə səâ)

“İnsana ancaq öz zəhməti (səyi, çalışması, əməli) qalar! (ən-Nəcm, ayə 39).”

فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا

(fə mən kənə yərcû liqâə rabbihî fəl ya’məl amələn sâlihən va lə yuşrik bi i`bədəti rabbihî əhadâ.)

“...Kim Rəbbi ilə qarşılaşacağına (qiyamət günü dirilib haqq-hesab üçün Allahın hüzurunda duracağına) ümid bəsləyirsə (yaxud qiyamətdən qorxursa), yaxşı iş görsünRəbbinə etdiyi ibadətə heç kəsi şərik qoşmasın! (əl-Kəhf surəsi, ayə 110)”.

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا

“İman gətirib yaxşı işlər görənlərin mənzili isə Firdovs cənnətləri olacaqdır! Onlar orada (o cənnətlərdə) əbədi qalıb oradan ayrılmaq (başqa yerə getmək) istəməyəcəklər! (ən-Kəhf, ayə 107-108).”

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ ۖ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا

إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا

Onlardan sonra namazı tərk edib şəhvətə uyan bir nəsil gəldi. Onlar (Cəhənnəmdəki) Fəyy dərəsinə düşəcəklər. (Yaxud, onlar da öz əməllərinin cəzasını alacaqlar). Tövbə edib iman gətirən və yaxşı işlər görənlərdən başqa! Onlar heç bir zülm (haqsızlıq) görmədən Cənnətə daxil olacaqlar. (Məryəm surəsi, ayə 59-60.)”

Bu hədisi də unutma: “Islam beş əsas üzərində bina edilmişdir: Allahdan başqa İlah olmadığına və Məhəmmədin Allahın Rəsulu olduğuna şəhadət gətirmək; namaz qılmaq; zəkat vermək; Ramazan ayında oruc tutmaq və (imkan olarsa) Həccə getmək”.

 

ELM TƏLƏBİ / TƏHSİLİ HƏR MÜSƏLMANA FƏRZDİR

طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ

(taləbul i`lmi fəridatun a`lə kulli muslim)

"Elm tələbi/təhsili hər Müsəlmana fərzdir"

İmam Əbu Hənifənin yaxın tələbələrindən, Alləmə Muhəmməd bin Əl Həsən Əş Şeybani (131-189 h/748-804 m) "Əl İktisab fir Rizqil Mustətab" adlı kitabında bu hədisin açıqlarkən deyir:

"Hədis: "Elm tələbi/təhsili hər müsəlmana fərzdir".

Hədisdə qəsd edilən "Elmlərin ən fəzilətlisi hal elmi, əməllərin ən fəzilətlisi olduğu halı mühafizə etməkdir" sözündə deyildiyi kimi "Hal" elmidir.

Bunun açıqlaması belədir: İnsanın olduğu halda üzərinə vacib olanları əda etmək üçün ehtiyac duyduğu şeylər haqqında məlumat əldə etməsi onun üzərinə fərzul ayndır.

Məsələn namazın ədası üçün təharəti öyrənmək kimi.

Əgər insan ticarət etmək istərsə, ribadan və fasid anlaşmalardan çəkinməsinə yardımçı olacaq şeyləri öyrənməsi onun üzərinə fərz olar.

Əgər insanın malı varsa, əlində olan mal cinsinə düşən zəkat haqda məlumat əldə etməsi fərzul ayn olar ki, zəkatını əda edə bilsin.

Əgər insana Həcc fərzdirsə, Həcci yerinə yetirmək üçün lazım olan bilgiləri öyrənmək onun üzərinə fərz olar.

"Hal" elminin mənası budur.

Çünki, Uca Allah Şəriətin Qiyamət gününə qədər qalacağına hökm etmişdir. Bunun insanlar arasında qorunması isə öyrənmək və öyrətməklə olar. Buna binaən, öyrənmək də öyrətmək fərz olar." (Qaynaq: Muhəmməd bin Əl Həsən: Əl İktisab fir Rizqil Mustətab: 42; Beyrut: Darul Kutubil İlmiyyə: 1406/1986)

"Bir saat elmlə məşğul olmaq, altmış il ibadətdən üstündür" deyə bir hədis varmı?

Peygamber Efendimiz, "Faydasız ilimden Allah'a sığınırım." buyuruyor; faydasız ilim nedir?

İslâm'da ilim ve âlimin fazileti

İlim nasıl elde edilir? Okuduklarımızı nasıl aklımızda tutabiliriz?


 



13-10-2014 02:51:48

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz