Ana səhifə

Namazı bitirdikdən sonra sağa və sola salam verməyin əsas mahiyyəti nədir?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
SALAM ALEYKUM...Namazi bitirdikden sonra saga ve sola salam vermeyin esas mahiyyeti nedir?Bu salam kiramen katibi meleklerinedimi yoxsa,namaz meleklerine.
Cavab: 

Və aleykumussalam və rahmətullah.

a. İmam Qəzaliyə görə, namazdan sonra salam verərkən, hazır camaata və mələklərə niyyət edilərək edilər (Qəzali, İhya, 1/162). Digər bəzi alimlər bunlara cinləri də daxil etmişlər. Bunlara görə, "Salam verilərkən, sağ və sol tərəfdəki mələklər ilə müsəlman insanlar və cinlər niyyət edilir" (V. Zuhayli, əl-Fıkhu'l-İslamî, 1/673).

Müslim'in Cabir b. Səmürə'dən rəvayət etdiyinə görə Rəsulullah (s.ə.s.) belə buyurdu: "Sizdən birinizin əlini dizinə qoyması, sonra da sağında və solundakı qardaşlarına salam verməsi kifayətdir" (Müslim, Salat, 120-121).

Tek başına namaz qılan bir kimsənin yalnız mələkləri niyyət etməsi uyğun görülmüşdür. (bax. V. Zuhayli, a.y.)

b. Salamın mənası budur; salam verən kimsə sanki belə deyir: "Məndən sizə bir zərər gəlməz. Məndən tərəf siz səlamətdəsiniz. Allahın Salam isminə məzhər olun; səlamətdə qalın! Melek, insan və cin olaraq sizi rahatsız edəcək bir günahı, bir yanlışı etmərəm. Hamımız Allah'ın qullarıyıq və qardaşıq .. "

Salam, kənardan gələnlərin verməsi sünnə olan bir İslam şüarıdır. Namaz möminin meracıdır. Namaz qılan mömin meraca çıxmışdır. Namazın sonuna gəldiyində meracdan dönmüşdür. Beləcə kənardan gələn birinin vəziyyətində olduğu üçün salam verməsi uyğun görülmüşdür.

Ayrıca, İslam dininin ünvanı olan İslam "Silm" kök hərflərindən gəlir. Silm barış, əmniyyət deməkdir. Cənnətdə belə İslamın bu barış və əmniyyətinin bir simvolu, Allahın Salam isminin bir yansıması olaraq "aralarındakı mərhabalaşmaları həmişə salamdır" (bax. Yunus, 10/10). Cənnətdəki salam kimi cənnətin ən əhəmiyyətli açarı olan namazlardan sonra da "Allah'ım sən Selam`san ..." (bax. Müslim, Məsacid 135) mənasındakı duanı oxumaq da sünnədir.

Fərz namazların fərz qılındığı "Sidrətül-müntha" nın yanında, Cənnətül-Məva vardır. "(bax Nəcm, 53/15). Bu baxımdan da cənnətdəki salam ilə namazdakı salam arasında bir əlaqə vardır.

c. Hz. Peyğəmbərin həqiqətdə bizim salat-u selamımıza ehtiyacı olmadığı halda, ona hər zaman salat-u salam etdiyimiz kimi, möhtac olmamalarına baxmayaraq mələklərə də salam verməmiz onların ehtiyacını göstərməz. Əksinə, bu salam bizim tərəfimizdən Allah'ın bütün qullarına bir duamız, bir yalvarışımızdır. Bununla biz ən günahsız olan mələklərlə də çiyin-çiyinə gəlib onlar kimi salam, salamatlıq və barış-əmniyyət içərisində yaşaya biləcəyimizi elan etmiş oluruq.

Bəzi alimlərə görə, salam verəcəyimiz mələklər əməllərimizi yazan Hafaza mələkləridir (V. Zuhayli, ay). Buna görə, bu mələklərə salam vermək, onları rahatsız edəcək günahlardan uzaq qalacağımıza dair söz vermək mənasına gəlir. Davamlı bizimlə birlikdə olan katib mələklər ilə qoruma mələklərinə salam vermək; hər günahdan çıxan mənəvi pis qoxudan çox rahatsız olan mələklərə rahatlatma, rahatsız etməmək sözünü vermək mənasındakı salam, önəmli bir insanlıq və qulluq simvolu olsa gərəkdir.

 

Kim bilir bəlkə də namazların sonunda verdiyimiz salamın qarşılığını, böyük bir məscid hökmündə olan dünyadakı salat -ı kübra / böyük namazın sona çatmasından sonra, cənnət qapısında mələklər, "sizlərə salam olsun, xoş gəldiniz, əbədi qalmaq üzrə daxil olun cənnətə" (Zumər, 39 / 73) tərcüməsindəki ayədə ifadə edilən salamla verəcəklərdir.

Möminin meracı sayılan namaza Allahu Əkbər deyilərək başlanar və sonunda salam verilərək çıxılar. Bu vəziyyət, Peyğəmbər əfəndimizin (s.ə.s.) həm sözləri həm də tətbiqləriylə həyata keçmişdir. Bəzi hədislər belədir:

Peyğəmbər əfəndimiz belə buyurdu:

"Namazın açarı təmizlik, tahrimi (kənar ilə əlaqəni kəsən qisimi) təkbir, tahlil'i (kənar ilə maraqlanmağı halal edən qisimi) salam`dır" (Muslim rəvayət etmişdir. Hakim də Müslimin şərti ilə səhihdir, demişdir. Hədis mütəvatir olub, səhabə'dən yeddi adam tərəfindən rəvayət edilmişdir. ən-Nazmu'l-Mulenasir, 57)

a) Hənəfi məzhəbinə görə:

Namazın sonunda salam vermək və "salam" ləfzini istifadə etmək vacibdir. Namazdan "salam" ləfziylə çıxmaq fərz deyil. Sağ və sol tərəfə salam verilərkən salam ləfzini istifadə edərək "əs-Salamın əleykum və rahmətullah" demək və yanaqlar görüləcək şəkildə başı sağ və sol çiyinlərə doğru çevirmək, sağa salam verincə sağındakı mələkləri və insanları nəzərdə tutmaq, sola salam verərkən yenə sol tərəfdəki mələkləri və insanları nəzərdə tutmaq sünnədir. (bax. əl-İxtiyar Li-Ta'lîl'l-Muxtar, 1/54; Qaynaqlarıyla İslam Fiqhi, Cəlal İldırım, 1/252)

b) Şafi məzhəbinə görə:

Namazın on ikinci fərzi, salam verməkdir. Necə ki Səhih-i Müslimdə, "Namazın tahrîmi təkbir, təhlili isə salamdır" buyurulmuşdur. Salam`ın Ən qısa şəkli "əs-Salamın əleykum" dır. Bunun əksi də ola bilər, yəni "Aleykümü's-Salam" da demək kafidir. Ancaq bu ikinci şəkildə salam vermək məkruhdur. Ən kamil şəkli isə, "əs-Səlâmu əleykum və rahmətullah" dır. Salam bir dəfə sağa, bir dəfə də sola verilir və təkrar edilməz. Sağ yanağı görüləcək şəkildə iltifatda olur və verdiyi salamla iltifat etdiyi cəhətdəki mələkləri, mömin olan insanları və cinləri nəzərdə tutar. Bu da sünnədir. (bax. Fethülvahhab bi-Şərhi Menheci't-Tullab, 1/46)

c) Hənbəli məzhəbinə görə:

Namazın sonunda, namazdan çıxmağı iradə edərkən sağ tərəfinə və sol tərəfinə dönərək Əs-Selamun Aleykum və Rahmətullah deyər. Bu formada salam vermək vacibdir, başqa bir ləfz bunun yerinə keçməz. Salamda sünnə olan ləfz, Əs-Selamun Aleykum Və Rahmettullah'dır.

d) Maliki məzhəbinə görə:

Maliki məzhəbinə görə, namazdan çıxmaq üçün sağ tərəfə salam verməklə kifayətlənilir. Ancaq bu imama və bir də tək başına namaz qılana xas bir sünnədir. Camaatla namaz qılan kimsə, həm yüngül sağına, həm də soluna salam verər, beləcə sağ və sol tərəfindəki möminlərin salamını qarşılayıb cavablandırmış olur. (Geniş məlumat üçün bax. Cəlal İldırım, Qaynaqlarıyla Əhkam Hədisləri, Namazdan Salam ilə çıxmaq hissəsi)



06-06-2014 10:14:26