Ana səhifə

Qəbirdə sorğu sual necə olacaq? Cəsədi, olmayan ölülərin qəbir əzabı necə olacaq?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Salam. İnkir-Minkir mələkləri ölüləri necə sorğu-sual edirlər? Onlara ölüləri diriltmək qabiliyyəti verilibmi? Yandırılıb kül edilmiş insanları onlar necə sorğu-sual edirlər? Əvvəlcədən təşəkkür edirəm.
Cavab: 

Əhli Sünnəyə görə, Münkər və Nəkir (İnkir-Minkir), ölən adama Rəbbini, dinini və peyğəmbərini soruşarlar. Mömin adam bu suallara cavab verər, amma kafir verə bilməz. Bu xüsusdakı hədislər çoxdur. Bu iki mələk ölünün qəbirinə gəlir, Allah ölünü dirildər və mələklər suallarını yönəldərlər (Pezdəvi, "Əhli Sünnə Əqaidi" Çev., Şerafettin Gölcük, İstanbul 1980, 237).

Əbu Hüreyrədən; Hz. Peyğəmbər (s.ə.s.) belə buyurduğu rəvayət edilmişdir:

"Ölü dəfn edildiyində, ona göy gözlü qapqara iki mələk gəlir. Bunlardan birinə Münkər digərinə də Nəkir deyilir. Ölüyə: "Bu adam (Rəsulullah) haqqında nə deyirsən?" deyə soruşarlar. O da həyatda ikən söyləməkdə olduğu; "O, Allahın qulu və Rəsuludur. Allahdan başqa Allah olmadığına, Məhəmməd (s. ə. s. )in ONun qulu və elçisi olduğuna şahidlik edərəm"sözlərini söyləyər. Mələklər; "Biz də bunu söylədiyini bilirdik onsuz da" deyərlər. Sonra qəbiri yetmiş dəfə yetmiş qədər genişlədilər və işıqlandırılar. Sonra ona "Yat!" deyilir. "Ailəmə dönüb onlara xəbər versəm mi?" deyə soruşar. Onlar da; "Qohumlarından ən çox sevdiyi kimsədən başqası səni oyandırmadan, yat!" deyərlər. Beləcə, Cənabı Allah onu təkrar dirildənə qədər yatar.

Əgər münafiq isə, "İnsanların söylədiklərini eşidib eynisini söyləyərdim, bilmirəm" deyər. Mələklər də, "Belə söylədiyini onsuz da bilirdik" deyərlər. Sonra ərzə: "Onu sıxışdır" deyilir. Ərz onu sıxışdırar da qabırğa sümükləri bir-birinə keçər. Allah onu yatdığı bu yerdən təkrar dirildənə qədər özünə əzab edilər." (Tirmizi, Cenaiz, 70)

Əqaid kitablarının az qala bütünündə, Münkər-Nəkirdən, bunların qəbirdə ölüyə yönəltdikləri suallardan bəhs edilər. Qurani Kərimdə bu iki mələyin adından danışılmadığı kimi qəbirdə ölünün sorğuya çəkiləcəyinə dair açıq bir ifadəyə də rast gəlinməz. Ancaq bəzi ayələrin buna işarə etdiyi, hətta bəzilərinin tamamilə qəbir sualı ilə əlaqədar olduğu Əhli Sünnə alimlərin tərəfindən qəbul edilmişdir. Ömər Nesefinin "Əqaid"ində: "Münkər və Nəkirin sualı Kitab və Sünnələ sabitdir" deyilməkdədir.

"Allah, iman edənləri dünyada da axirətdə də dəyişməyən möhkəm söz üzərində sabit edər. Zalımları isə sapdırar. Allah dilədiyini edər" (İbrahim, 14/27) ayəsində keçən axirət həyatından məqsəd qəbir; "sabit sözdən məqsəd də "Kəlmeyi-şəhadətdir deyilmişdir. İbn Macə, Sünenində belə deməkdədir:

"Allah, iman edənləri sabit bir söz ilə mətanətli edər" ayəsi, qəbir əzabı (sorğusu) haqqında endi. Ölüyə qəbirdə; "Sənin Rəbbin kim?" deyə soruşular. O da; "Rəbbim Allahdır, Peyğəmbərim Məhəmməd (s.ə.s)dır" deyə cavab verər. Mömin ölünün belə cavabı; "Allah iman edənləri sabit söz ilə dünya həyatında və axirətdə mətanətli edər" tərcüməsindəki ayənin ifadəsidir (İbn Macə, Zühd, 32; Ayrıca bax. Buxari, Təfsir, Surə, 14).

Bu hədis, kütübü sittenin hamısında rəvayət edilmişdir. Bəzi rəvayətlərdə qəbirdə ölüyə soruşulan suallar; "Rəbbin kimdir, dinin nədir, peyğəmbərin kimdir?" deyə üçə çıxarılmışdır.

"Onlar səhər axşam atəşə təqdim edilərlər. Qiyamət çatdığı gün; Fironun adamlarını əzabın ən ağırına soxun, deyilir" (Alimimin, 40/46) ayəsinin də qəbir sualı və qəbir əzabı ilə əlaqədar olduğu təfsir kitablarında ifadə edilmişdir (İbn Kəsr, "Tefsirül-Kuranil-Azim", 40/46. ayənin təfsiri).

Bu hədislərin bir qisimində ölünün sorğuya çəkiləcəyindən danışılmaqda, ancaq hər hansı bir mələkdən bəhs edilməməkdədir:

"Ölü məzara qoyular. Saleh adam qəbirində narahatlıqsız və qorxusuz oturdular. Sonra ona; "Hansı dində idin?" idiyə soruşular. O; "Mən İslam dinində idim" deyə cavab verər. Sonra ona; "Bu adam (Rasulüllah, s.ə.s.) kimdir?" deyə soruşular. O da; "Məhəmməd (s.ə.s.), Allahın Rəsuludur. O, bizə Allah qatından açıq-aşkar ayələr gətirdi; biz də ONU təsdiqlədik" deyə cavab verər. Daha sonra bu ölüyə; "Sən Allahı gördünmü? deyə soruşular. O da "Heç bir kimsə Allahı görməyə layiq deyil" deyə cavab verər. Bu sual və cavablardan sonra onun üçün atəş tərəfinə bir pəncərə açılar. Ölü ona baxaraq atəş alovlarının bir-birini qırıb məğlub etməyə çalışdığını görər. Sonra ona; "Allahın səni qoruduğu atəşə bax" deyilir. Daha sonra onun üçün Cənnət tərəfinə bir pəncərə açılar. O da bu dəfə Cənnətin bəzəyinə və nemətlərinə baxar. Özünə; "Bu yer sənin yerindir" deyildikdən sonra; "Sən səmimi iman üzərində idin, bu möhkəm iman üzərində öldün və inşallah iman üzərində diriləcəksən" deyilir" (İbn Macə, Zühd, 32).

Görüldüyü kimi yuxardakı hədisdə hər hansı bir mələkdən danışılmamaqda, mücərrəd olaraq qəbir sualı zikr edilməkdədir. Başqa bir hədisdə isə ölünü sorğuya çəkəcək olanın bir mələk olduğu ifadə edilməkdə ancaq adından bəhs edilməməkdədir:

"Bu ümmət qəbirlərində sınanılacaq. İnsan dəfn edilib yoldaşları ondan ayrılınca, əlində toppuzla bir mələk gələrək onu oturdar və; "Bu adam (Rasulüllah) haqqında nə deyərsən "? deyə soruşar. Adam mömin isə; "Allahdan başqa ilah olmadığına və Məhəmməd (s.ə.s)ın, Allahın qulu və Rəsulu olduğuna şahidlik edərəm" deyə cavab verər. Mələk də ona; "Doğru söylədin" deyər..." (Əhməd İbn Hənbəl, Müsned, III, 3, 40).

Daha əvvəl keçən Əbu Hüreyrə hədisində iki sorğu mələyindən danışılmaqda və birinin adının Münkər, digərinin də Nəkir olduğu bəyan edilməkdədir.

Əhli Sünnəyə görə Münkər və Nəkirin qəbirdə ölünü sorğuya çəkmələri haqqdır. Qəbirin sıxması və əzabı haqqdır. Bu bütün kafirlər və üsyankar bəzi möminlər üçün olan bir şeydir (İmam Əzəm, "Fiqhi Əkbər", trc. H. Bəsri Çantay, Ankara 1985, s. 14).

2) Hər insan istər ölərək torpağa basdırılsın, istər boğularaq dənizin dibində qalsın və ya vəhşi heyvan qarınında olsun və ya yanaraq külü havaya qarışsan, mütləq qəbir həyatı keçirəcək. Qəbir əzabı və sorğu sual ruha da ediləcəyi üçün adamın cəsədi qəbirdə olmasa belə qəbir əzabı və sorğu suala tabe olacaq. Onsuz da cəsədlər torpağa basdırılsa belə, müəyyən bir zaman sonra çürüyə bilməkdədir. Bu baxımdan qəbir həyatını, sorğu sualı, mükafat və ya cəzanı torpağa qoyulan cəsədə bağlamamaq lazımdır.

Ölüm ruhun bədəndən ayrılma hadisəsidir. Ölən ruh deyil, bədəndir. İnsan isə əsl olaraq ruh deməkdir. Bədən onun paltarı hökmündədir. Paltarın dəyişməsiylə, yaxud parçalanması, yox olmasıyla adamın varlığına bir zərər gəlməz. Bu dünya həyatında bizə bu bədəni geydirən və kainatla olan münasibətimizi beləcə quran Rəbbimiz, bizi bu aləmdən köç etdirdiyində ruhumuzu bu paltardan ayırmaqda, bu binadan çıxarmaqdadır.

Ölüm yoxluq deyil. Daha gözəl bir aləmin qapısıdır. Necə ki, torpaqaltına girən bir toxum, görünüşcə ölür, çürüyür və yox olur. Lakin gerçəkdə daha gözəl bir həyata keçiş edir. Toxum həyatından ağaclıq həyatına keçir.

Eynilə bunun kimi, ölən bir insan da görünüşcə torpağa girir, çürüyür amma əslində boğaz və qəbir aləmində daha mükəmməl bir həyata qovuşur.

Bədən ilə ruh, lampa ilə elektrik kimidir. Lampa qırılınca elektrik yox olmur və var olmağa davam edir. Biz onu görməsəkdə inanırıq ki, elektrik hələ mövcuddur. Eynilə bunun kimi, insan ölməklə ruh bədəndən çıxır. Lakin var olmağa davam edir. Cənabı Allah Ruha münasib daha gözəl bir paltar geydirərək, qəbir aləmində həyatını davam etdirir.



16-01-2010 10:13:01

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz