Ana səhifə

Qəbirləri tikmənin, mərmərdən etmənin bir qorxusu var?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Qəbirləri tikmənin, mərmərdən etmənin bir qorxusu var?
Cavab: 

Alimlərin çoxu  qəbrin üstünün dəvə hörgücü kimi tikilib yerdən bir qarış qədər yüksəldilməsinin məndup, daha çox yüksəldilməsinin isə məkruh olduğunu bəyan etmişlər. (1) İmam Şafi isə, Peyğəmbərimiz (s.ə.v.)ın bəzi hədislərində qəbirlər üzərinə bina və məscidlər tikilməsini qadağan etdiyinə (2) görə, qəbirlərin yerdən heç yüksəldilməməsi, yerlə dümdüz edilməsi lazım olduğunu söyləyər. (3) Necə ki Hz. Əli də, Rəsulullah (s.ə.v.)ın özünü, Mədinədəki bütün bütləri qırmaq və bütün qəbirləri nizamlama (yerlə bir) etmək vəzifəsi ilə Mədinəyə göndərdiyini söyləmişdir. (4)

 

Hədislərdəki nizamlama ilə nəzərdə tutulan miqdarın nə qədər olduğunda alimlər ixtilaf etmişlər. İmam Şafininin anladığı "yerlə bir etmək" mənası, sözün lüğət mənasına daha yaxındır. Lakin qəbirlərin tapdalanmaması və üzərinə oturulmaması üçün, qəbir olduğunun müəyyən olması lazımdır. Bu məqsədin reallaşması da ancaq qəbirlərin səthinin yerdən bir az qabardılması ilə mümkündür. Daha sonra gələn Şafi alimlərinin də bu qədərini lazımlı gördükləri rəvayət edilməkdədir ki, beləcə fukaha bunda ittifaq etmişlər. (5)

 

Elə isə hədisi şərifdə düzlənməsi əmr edilən, türbələr və üzərlərinə tikilmiş olan qəbirlərdir. Bir yerdə qəbir olduğunu bildirmək və insanların və digər məxluqatın tapdalamasından mühafizə etmək üçün, bu məqsədlə məzarın ətrafını bir miqdar divarla çevirmək caiz olar. Ancaq bunda israf etmək, lüksə qaçmaq və çox pul xərcləmək qadağandır. Çünki qəbirin üzərini bəzəmənin ölüyə heç bir faydası yoxdur. Bunun yerinə o pulu kasıblara paylamaq və savabını ölüyə bağışlayıb, qəbulu üçün dua etmək daha faydalı və xeyirli bir hərəkətdir. (6)

 

Hətta bu ətraf divarının əhənglənməsi və rənglənilməsi belə bəzəyə girəcəyi üçün qadağan edilmişdir. Peyğəmbər (s.ə.v.) tərəfindən qadağan edilən (7) bu əməli etmək məkruhdur. (8) Qəbirin üzərinə bəzək məqsədiylə və öyünmək üçün qübbə və ya bir şey tikmək isə haramdır. (9) Hədisi şəriflərdə qəbirlər üzərinə yazı yazmaq da mütləq olaraq qadağan edilmişdir. (10) Müctəhidlər bu qadağana görə qəbir daşlarına ayə yazmanın yerə düşüb; tapdalanmasının olması səbəbiylə haram, başqa şeylər yazılmasının da məkruh olduğunu söyləmişlər. (11)

 

Ancaq sonrakı alimlər, Hz. Peyğəmbər (s.ə.v.)-in, oğlu İbrahim və Mədinədə vəfat edən ilk mühacir olan Osman b. Mazunun qəbri basma, qəbrin tanınması üçün bir daş qoymasına (12) , yalnız adın yazılmasının, Rəsulullah (s.ə.v.)-ın qoyduğu daş kimi yalnız qəbirin itməməsi üçün bir işarə olacağını ifadə etmişlər və qəbir daşlarına yalnız adla ölüm tarixinin yazılmasını caiz görmüşlər. (13)

 

Qəbirlər üzərinə türbə tikmək mövzusunda İslam alimlərinin əksəriyyəti belə demişlər: Qəbir üzərinə, ev, türbə, mədrəsə və ya məscid ya da divarlı oturma bağçası tikdirmək, əgər bunlarla zinət və öyünmək nəzərdə tutulmursa məkruh olmaqla birlikdə haram olmaz; əgər, öyünmə və zinət nəzərdə tutulsa haram olar. Ümumiyə aid olan qəbiristanlıqda türbə tikdirmək qanuni deyil. Əgər, məzar mülkünə daxil isə, onun üzərinə türbə tikdirmək məkruh olar (14). Ancaq bir qisim İslam alimləri meşayih, üləma, hökmdar və hökmdar yoldaşları və uşaqlarının üzərinə türbə tikilməsini caiz görmüşlər. Türbələrin edildiyi yerdə, bunun kimi bina və qübbələr çox olub bunlar ölənlərin adlarının bilinməsi və tanınmalarından başqa, onlara prestij və buna bənzər bir hörmət və hörmətə səbəb olmayacaqsa, belə zamanlarda türbə və qübbə inşasının caiz olduğuna fətva verən alimlər olmuşdur (15).

 

Məzarın şəkli barəsində son olaraq bunu söyləməliyik ki; Müsəlmanın məzarı, sadə, təbii və təvazökar; məzar istehsalında istifadə edilən vəsait də sadə və ucuz olmalıdır. Müsəlman qəbiristanlığı, ehtişam, dəbdəbə və təntənədən uzaq, sadəliyi, təbiiliyi və intizamı ilə nümunə olmalı. Məsciddə bütün imtiyazlarından uzaq olaraq Allahın hüzurunda eyni safda dayanan möminlərin, məzarları da görünüş etibarilə bir-birinə bərabər olmalıdır. Məzar istehsalında bu bərabərliyi pozan şeylərə yer verilməməlidir.

 

Qaynaqlar:

1) əl-Ceziri, əl-Fiqh Alel-Mezahibil-Erbea, Qahirə (t. y) 1/535.

2) baxın. Buxari, Cenaiz, 69; Müslim, Cenaiz, 31-32, Mesacid, 63; Əbu Davud, 76; Nəsəi, Cenaiz, 295, 339, 299.

3) əl-Ceziri, a.k.ə., a. y.

4) Müsned, 1/11l.

5) Mollamehmetoğlu, Osman Ağıllı, Süneni Tirmizi Tərcümə və Şərhi, İst. 1972, 2/235.

6) Məhəmməd Hamidullah, Tərc. Kamal Quşçu, İslaa Giriş, İst. 1973, s. 291.

7) Muslim, Cenaiz, 32; İbn Macə, Sünen, Cenaiz, 43; Nəsəi, Cenaiz, 98; Müsned, VI/299.

8) əl-Ceziri, a. y.; Tahtavi, Haşiyə Al Merakıl-Felah, Misir, 1970, s. 504.

9) əl-Ceziri, 1/536; Tahtavi, a. y; Şövqəni, Serhusudur, s. 526, (əl-Camiul-Ferid içində).

10) İbn Macə, Cenaiz, 43; Tirmizi, Cenaiz, 57;

11) əl-Ceziri, 1/535-536.

12) İbn Macə, Cenaiz, 42; Əbu Davud, Cenaiz, 63; Tirmizi, Sünen, Cenaiz, 57.

13) Mollamehmedoğlu, 2/236.

14) baxın. əl-Ceziri, 1/536

15) Hasen əl-Idvi, Meşarikul-Envar, Misir, 1316/26

 

bax. Ölümdən Sonrakı Həyat, Prof. Dr. Süleyman Torpaq.



22-08-2010 02:57:15

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz