Ana səhifə

"Qara it şeytandır" hədisini necə başa düşməliyik?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
"Qara it şeytandır" hədisini necə başa düşməliyik?
Cavab: 

  "Qara it Şeytandır."

(Müslim 4; Əhməd 4/85; 5/54; Əbu Davud, Sayd 21; İbn Macə, Sayd 1)

   İzah:

  Ayət və Hədislərdə keçən sözlərin, bəzən lüğət mənaları, bəzən isə istılahı/terminoloji/din termini mənları qəst edilir.

   Bu hədisdə "ŞEYTAN"  lüğət mənası olaraq qəst edilmişdir.

   Şeytan  sözlükdə: "İtaətdən çıxan" mənasına gəlir. Dolayısı ilə itaətdən çıxan hər şey üçün lüğət mənası baxımından Şeytan deyilə bilər. Cin, İnsan, Heyvan və hətta maşın üçün belə lüğət mənası etibari ilə Şeytan sözü işlədilə bilər.

   "Qara it Şeytandır." hədisində qəst edilən məna da:

   Qara itin yaradılış fitrəti onun itaətsiz olduğunu ifadə etməkdədir. Qısaca: Qara it növünün, itaət etməyən bir növ olduğu vurğulanmışdır. (İbn Kəsir; Təfsir c.1 s.145)

  “Cabir b. Abdullah, Rəsulullah aleyhissalam, itlərin öldürülməsini əmr etdi. (Biz də itləri öldürdük) hətta çöldən gələn bir qadının itini belə öldürmüşdük. Daha sonra itlərin öldürülməsini qadağan etdi və, “Xalis (tam) qara olanını, iki nöqtəli olanını öldürün. Çünki o, şeytandır” buyurdu demişdir.” (Səhihi Müslim Müxtəsəri, 1,1572)

“Rəsulullah(səv), itlərin öldürülməsini əmr etdi. Daha sonra, ‘Xalqın (bütün) itlərlə bir çətinlikləri yoxdur’ buyurdu və daha sonra ov iti ilə çoban itinə icazə verdi” demişdir. (Səhihi Müslim Müxtəsəri, I, 1573)

   Əl-Kəlb əl-Akur – vəhşi it deməkdir. Bütün rəvayətlərdə it üçün bu xüsusiyyət istifadə edilmişdir. Bu da öldürmə əmrinin normal itlər haqqında olmadığı, itin it olduğu üçün belə bir cəzaya hədəf olmadığını göstərməkdədir. Hədis alimləri və fiqhçilər bu hədislərə əsaslanaraq hər itin öldürülməsinə icazə verməmiş, ancaq zərəri toxunacaq itlərin və canlıların öldürülə biləcəyinə fətva vermişlər.

   İmam Nəvəvi, bu hədisi açıqlayarkən, bu görüşlərə yer verər: “Alimlərin böyük əksəriyyətinə görə, hədisdə keçən “əl-Kəlb əl-Akur” (vəhşi it) kəliməsi, bütün yırtıcı heyvanlara şamil edilir. Çünki itin xüsusiyyəti olaraq keçən “əl-akur” sözü, vəhşi, yırtıcı mənasını verir. Buna görə, hədisdə keçən “vəhşi it” termini, aslan, qaplan, qurd kimi yırtıcı heyvanların hamısı üçün keçərlidir” (bax. Nəvəvi, Şərhi Müslim, əlaqədar hədisin şərhi).

   İmam Malikə görə hədisdə sözü gedən “vəhşi it”dən məqsəd; aslan, kaftar, qurd kimi insanlara hücum edən, parçalayan hər cür vəhşi heyvanlardır. (İbn Qudamə, əl-şərhu’l-Kəbir, əl-Məktəbətu’ş-Şamilə, III/302)Əslində qurd kimi insana hücum edən, əziyyət verən bütün heyvanlar “vəhşi it” mənasına gəlir və öldürülməsi caizdir. Lakin əziyyət verməyənlərin, təhlükəli olmayanların öldürməsi caiz deyil. (İbn Qudamə, a.k.ə – əl-Məktəbətu’ş-Şamilə- IV/14).

  Məşhur İslam alimlərindən İbnu Abdilbər’ə görə zərər vermədikcə heç bir it öldürülə bilməz. Çünki Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm canlıları silaha hədəf etməyi yasaq etmişdir. Üstəlik həm köpəyə, həm də başqa canlılara su verməyin savab olduğuna dair hədislər vardır. Həmin hədisdə deyilir:

Hz. Əbu Hureyrə (r.a) nəql edir ki, Hz.Peyğəmbər (s.a.v) belə buyurdu:

“Bir adam yolda gedərkən çox susadı. Bu vaxt bir quyuya rast gəldi. İçinə girib su içdi. Çölə çıxanda susuzluqdan ləhləyib toprağı yeyən bir köpək gördü. Adam öz-özünə: ‘Bu köpək də mənim kimi susamışdır’ deyib təkrar quyuya endi, ayaqqabısını su ilə doldurub ağzıyla tutaraq çölə çıxdı və köpəyə su verdi. Allah onun bu davranışından məmnun qaldı və onu əfv etdi.

   Hz. Peyğəmbər aleyhissalamın yanında olanlardan bəziləri: Ey Allah’ın Rəsulu! Yəni heyvanlara etdiyimiz yaxşılıqlar üçün dəmi bizə bir mükafat var?” deyə soruşdular.

Allah Rəsulu: “Bəli! Hər yaş ciyər (sahibi olan canlılara edilən yaxşılıqlar) üçün bir mükafat vardır. buyurdu. (Buxari, Şirb, 9, Vudu, 33; Müslim, selam, 153; Əbu Davud, Cihad, 47).

   Digər bir rəvayətdə isə Peyğəmbərimiz (s.a.v) belə buyurmuşdur:

 “Pis yolda olan bir qadın, isti bir gündə, bir quyunun ətrafında dolaşan bir it gördü. İt susuzluqdan dilini çıxarıb ləhliyirdi. Qadın ayaqqabısını çıxarıb onunla köpəyə su verdi. Bu səbəbdən bağışlandı” (Müslim, Tövbə, 155).

  Bu hədislərdən də açıq şəkildə göründüyü kimi İslam’da Allah’ın yaratdığı bütün canlılara qarşı mərhəmət hissi əsasdır.

 

   Beləliklə, rəvayətlərdən anlaşıldığı kimi öldürmə əmri bildiyimiz adi itlərlə əlaqəli deyildir. Bu əmr yırtıcı heyvanlara aiddir.



23-01-2019 06:06:37

Düğüme özel


Bu səhifəyə daxil olmaq üçün səlahiyyətli deyil.

Üzv olmaq istəyirsinizsə Bura basın.

Əgər üzv deyilsinizsə Bura basın.

Şərhsiz