Ana səhifə

Qurban kəsmək...


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Salam Aleykum.Qurban bayraminiz mubarek.Qurban etini kimler kesmelidi?namaz qilmayan ve icki icmeyen kesmey i caizdi,yaxud kitab ehlinden olan?ve olarsa etrafli olmazsa da.bes qeyri gunde ne adinasa qurban demek isin alinanda kesilmesi ne derecede dogrudu?yaxud adi gunde sadece Allah esqine kesmek nece?Allah yardimcimiz olsun.
Cavab: 

Və aleykum Salam. Bəli içki içməyən və namaz qılmayan biri də qurban kəsə bilər.

Qurban kəsmək kimlərə vacibdir? Kimlər qurban kəsir?

Hənəfi məzhəbində sərvət kimindirsə qurban borcu da onun olduğundan, ailə içində kimin şəxsinə aid pulu varsa onun qurban kəsməsi lazımdır. Bu istər kişi istər qadın olsun. Əgər bir ailədə həm qadının həm də kişinin ayrı-ayrı sərmayələri varsa, dinə görə zəngin sayılan kəs qurban kəsməlidir. Hər ikisi də zəngindirsə, ikisi də qurban kəsməlidir.

Qurban kəsmək dinə görə zəngin sayılan Müsəlmanlara vacibdir. Qurbanda zənginliyin ölçüsü isə belədir:

Zəruri ehtiyaclarından çox olaraq, əlində 85 qram qızıl və ya 595 qram gümüş yaxud bunların dəyərində pul və mal olan kimsə zəngindir.

Zəkatda olduğu kimi, qurban nisabı üzərindən bir il kimi bir müddətin keçməsi şərt deyildir. Bundan başqa qoyun, keçi və sığır kimi otlayan heyvanlar və ticarət malları nisab miqdarında hesaba daxil edilir. Bu malların çoxalan və artan cinsdən olması da şərt deyildir. Məsələn iyirmi dənə qoyunu olan bir adamın qoyunlarının ümumi dəyəri qızıl və gümüşdəki nisab miqdarına çatırsa, bu insan zəngin sayılır. Yenə əlində nisab miqdarına çatan ticarət malı olan bir kimsə də qurban barəsində zəngin sayılır və qurbanı kəsər.

Digər tərəfdən oturduğu evdən başqa bir əmlakı olan bir insan, onun kirayə gəliriylə aylıq ehtiyaclarını qarşıladıqdan sonra əlində nisab miqdarına çatan bir məbləğ mövcud olsa ona da qurban kəsmək vacib olur.

Bunun kimi, borclu olan bir insan əlindəki malını borcuna verdiyi təqdirdə geriyə nisab miqdarı qədər bir məbləğ qala bilirsə, buna da qurban kəsmək gərəkdir. Hətta yazlıq və qışlıq olaraq iki dəst paltarının xaricində nisab miqdarına çata biləcək başqa paltarları olan kimsə də bu barədə zəngin sayılmaqdadır. Bəzi fiqh kitablarımızda belə bir hökm də vardır:

"Bir kimsənin öz oturduğu evdən başqa bir evi olarsa, onu ticarət və ya icarə üçün istifadə etməsə belə yenə onun üçün qurban vacibdir."

Qurban kəsməsi vacib olan kimsənin Qurban Bayramından əvvəl olduğu kimi, Qurban Bayramının 1., 2. və 3. günləri içində də nisab miqdarına çatan bir mala sahib olması kifayətdir. Yəni, nisab miqdarını tutan malın üzərindən bir ilin keçmə şərti axtarılmaz. Məsələn Qurban Bayramının birinci günü ehtiyaclarının xaricində əlinə nisab miqdarına çatan bir pul keçən kimsənin qurban kəsməsi vacibdir.

Zəkatda olduğu kimi, zəruri (əsl) ehtiyaclar bunlardır:

Oturacağın ev, evdə istifadə edilən əşya, minik vasitəsi, iş və sənətdə istifadə edilən məlzəmə və alət, qışlıq və yazlıq paltar, bir aylıq, başqa bir görüşə görə bir illik ərzaq və içki kimi ərzaqlar.

Məhz bunlardan əlavə olaraq əlində nisab miqdarı qədər malı olan kimsəyə qurban kəsmək vacibdir.

Ayrıca, "Qurbansız olarmı, qurban insanın sağlamlığına düşər." Sözünün dini bir dayağı yoxdur. Hətta insan zəngin olsa da sağlam olmayıb xəstə və ya şikəst olsa belə yenə qurban kəsməsi vacibdir. Digər yöndən qurbanın şərtləri arasında heç bir yerdə "sağlamlıq" axtarılmaz. Yalnız qurban kəsəcək kimsə, bu niyyətdə ola bilər:

"Ya Rəbbi, əslində bizə ehsan etdiyin bu qədər nemətin müqabilində özümü sənə qurban etməyim lazım idi, yalnız Sən insanın qurban edilməsini haram qıldın. Mənim yerimə bu heyvanı kəsirəm. "

Bu sözlər adamın xalis niyyətini və ixlasını göstərir.

"Məhəllədən, Qonşulardan ayıb olur" deyə borca ​​girib qurban kəsmək də doğru deyil. Çünki Cənab-ı Haqq, qula taqətim üstündə bir mükəlləfiyyət yükləməz.Belə bir düşüncə ixlası da zədələyər. Çünki bu halda başqaları görsünlər, onlara qarşı ayıb olmasın deyə qurban kəsilməkdədir ki, qulluq şüuruna zidd düşər.

Fəqət, zəngin olmamaqla birlikdə qurbanlıq heyvan alacaq qədər pulu olan kimsə qurbanı alır, kəsər, ətini də uşaq uşağıyla birlikdə yeyər. Bununla yenə savaba girər.

Yazıçı:

Mehmet Paksu

 

 Kimlərin kəsdiyi, ovladığı heyvanlar yeyilir? Əhli-kitabın kəsdiyiniz yeyiləcəyinə dair dəlil nədir?

Əhli-i kitab və Müsəlmanlar xaricindəkilərin kəsdikləri yeyilməz. Yalnız Yəhudi, Xristian və Müsəlmanların kəsdikləri yeyilər.

"Bu gün sizə təmiz və yaxşı şeylər halal qılındı. Əhli-kitabın kəsdikləri və digər yeməkləri sizə halaldır. Sizin yeməkləriniz də onlara halaldır. Namuslu, zinaya girməmiş və gizli dostlar əldə etməmiş insanlar halında yaşamağınız şərtiylə, möminlərdən azad və iffətli qadınlarla, sizdən əvvəlki Əhl- i kitabdan azad və iffətli qadınlar da, mehrlərini verib nigâhladığınız da sizə halaldır. İmanı inkar edərsə, bütün etdiyi işlər boşa gedər və o, axirətdə də ziyana uğrayanlardan olar. "(Maidə, 5/5)

"Bu gün sizin dininizi kamil etdim, sizə olan nemətimi tamamladım." Bununla bildirilir ki: Bu gün sizə bütün tayyibat, hər növ xoş nemətlər halal qılındı. Bir də kitab əhlinin yeməyi, yəni istər bu tayyibattan kəsdikləri və ovladıqları və istərsə də çörək və digərləri kimi yeməkləri sizə halal, sizin yeməkləriniz də onlara halaldır. Yəni yedirər və sata bilərsiniz.

"Təam" dan məqsədin nə olduğu haqqında üç görüş vardır: Birincisi, qurbanlıq deməkdir. İkincisi, çörək və meyvə kimi kəsilməyə möhtac olmayandır ki, Zeydiyyə imamlarından nəql edilən budur. Üçüncüsü, qurbanlıqlar və digər hər növ yeməyi içinə alır. Əksəriyyət birinci görüşü seçim etmişlər. Çünki qurbanlıqdan başqasının yemək olmasında sahibinə aidiyyatı yoxdur. Qurbanlıq isə kəsə hərəkətiylə yemək ola bilər. Və bunun üçün kitab əhlinə bağlanmasının bir mənası vardır.

Əhkam-ı Quranda Əbu Bəkir ər-Razi deyir ki: "İbn Abbasdan, Əbud-Dərdâ'dan, Həsən və Mücahid, İbrahim, Qatədə və Süddidən rəvayət edilmişdir ki" yeməklər "dən məqsəd qurbanlıqlar . Gerçəkdə görünən də bunu gərəkdirir. Hərçənd yemək ləfzini ümumi mənada istifadə etsək, istər qurbanlıqlarını və istərsə də digər yeməklərini içinə alır. Lakin daha açıq olan xüsusilə qurbanlıqlar qəsd edilməkdədir. Çünki çörək, zeytun yağı və digər yeməklərin hökmü, onu emal edənlərin xüsusiyyətləriylə ayrılıq ərz etməz.

Bunlarda məcusi və ya kitabî (səmavi bir kitaba inanan adam) nin fərqi olmadığından kimsənin şübhəsi yoxdur. Haramlardan deyildiyi üzrə kəsilmədən ölənlərin də istər müsəlman və istər kitabî və istərsə də məcusi və digər hər kim tərəfindən öldürülmüş olursa olsun, haram olduğunda Müsəlmanların ixtilafı yoxdur.

Bu halda xüsusilə kitab əhlinin yeməyim mübah sayılmasındaki məqsədi, xüsusilə dinlərin dəyişməsi ilə hökmü dəyişən kurbanlıklara şərh vacib olur. Yəni şərhin faydası, xüsusilə kurbanlıklar etibarilə ortadadır. Aydındır ki kitab verilmiş kitabı olmayanlardan şərt (yəni onları hökmün xaricində buraxmaqdır).

Halbuki yemək barəsində kitab əhli ilə digərlərinin fərqi ancaq kurbanlıklar və ov məsələlərindədir. Kitab əhlinin leşinə, donuz ətinə və şarabına çatana qədər hər yeməyi halal olmadığı, haram edilənlərdən olduğu kimi, kitabî olmayanların hər yeməyim haram olmadığı da məlumdur.

Bu halda kitab əhlini seçərək digərlərindən ayıran bu xüsusi mubahlığın faydası ancaq qurbanlıqlarda açıqdır. Demək ki yemək gözəl və təmiz şeylərdən olmaq şərtiylə ümumi mənası üzrə buraxılsa da, baxış bucağı və bəyanın hədəfi, xüsusilə kitab əhlinin kəsdikləri və ovladıqlarının halal olduğunu göstərmək və bu şəkildə kəsmək üçün diyanət, yəni müsəlman və ya kitab əhli olmaq şərt olduğunu izah etməkdir.

Bununla birlikdə "özlərinə kitab verilənlərin qurbanlığı" deyilmiş olsaydı, o zaman digər yeməklərin haram olması, şübhəsi ortaya çıxacaq və qarşılıqlı yemək yedirməyin caiz olacağı anlaşılamayacaqdı. Bunun üçün yenə "yemək" sözünü, gözəl və xoş, təmiz şeylərdən olmalıdır şərtiylə qurbanlıqlar və digərlərindən daha ümumi olmaq üzrə, əsl mənasıyla düşünmək və ancaq kitab əhlinin digərlərindən fərqinin, qurbanlıqlar etibarilə olduğunu da mâsîkaleh (sözün özü üçün gətirildiyi şey) olaraq anlamaq, yəni qurbanlıqların halal olmasını ibarə dəlalətiylə, digərlərinin halal oluşunu da işarənin dəlalətiylə almaq lazım olacaqdır. Və bundan ötəridir ki, Əbu Bəkir Razi qurbanlıqlar haqqında "azhər: daha açıq" ifadəsini istifadə etmişdir.

Bunu da unutmamaq lazımdır ki "Allahdan başqası üçün kəsilən" mütləq şəkildə haram idi. Kitab əhli isə görünüşcə tövhid (Allahı bir qəbul etdiklərini) iddia etdiklərindən ötəri görünüş vəziyyətlərinə baxaraq qurbanlıqlarında Allahdan başqasının adını elan etməzlər deməkdir. Bu halda bir yəhudi və ya Xristianın kəsdiyini görəsən nə ad ilə kəsdi deyə araşdırmağa qalxmayaraq və xarici görünüşləriylə kifayətlənərək yemək caizdir.

Lakin bir xristian, məsələn bir qoyunu kəsərkən və ya ova itini salarkən "Məsihin adına" dediyini şəxsən eşidən bir müsəlmanın da o qoyundan və ya ovdan yeməsi caiz olmaz. Çünki bunun "Allahdan başqası üçün kəsilən" olduğu şübhəsiz bir şəkildə məlumu olmuşdur.

 

Kitab əhlinin xarici görünüşüylə kifayətlənmək caiz olunca, Müsəlmanlıq iddiasında olan hər hansı bir kimsənin də xarici görünüşüylə kifayətlənmənin caiz olacağında və bu səbəbdən gərək Əhli-sünnə olsun və gərək olmasın İslama aid məzhəblərdən hamısının qurbanlığının halal olduğunda şübhə yoxdur. Məgər ki, Allah qorusun, dindən dönmüş olsun. Çünki mürtəd (dindən dönən), kitab əhlinə da qatılsa kəsdiyi əsla yeyilməz. (Elmalılı, əlaqəli ayənin təfsiri)



04-10-2014 06:44:22