Ana səhifə

Şafi məzhəbində olan birinin etiqadda Eş'ari məzhəbini təqlid etməsi zəruridir.?


YazdırSend to friend
Sual Detayı: 
Şafi məzhəbində olan birinin etiqadda Eş'ari məzhəbini təqlid etməsi zəruridir.?
Cavab: 

Əhli Sünnə Kəlamının iki böyük nümayəndəsi olan Matüridiyye ilə Eş'ariyye məktəbləri kəlam elminin ana mövzuları sayılan xüsuslarda ittifaq etmişlər. Hər iki məzhəb müasir olmaqla birlikdə, lakin ayrı-ayrı bölgələrdə kəlam elminin metodlarıyla, inanc mövzuları barəsində öz görüş və düşüncələrini ortaya qoymağa çalışmışlar. Ancaq bu iki məzhəbə mənsub kəlamçılar fikirlərini və düşüncələrini ortaya qoyarkən, ya da açıqlayarkən çox təbii olaraq kəlamı problemlərə dünyagörüşlərində bir sıra fərqliliklərin ortaya çıxması söz mövzusu ola bilər.

 

Hər iki məktəbin alimləri Quranın ortaya qoyduğu əqaidi və bu əqaidi anlayış və ya qavrayış məzmununda meydana gələn etiqadı məsələləri ağıl və məntiq baxımından bir sıra dəlillərlə isbat etməyə çalışmışlar. Çünki onların düşüncələrinin təməlində səlim ağıl ilə səhih nəql əsla zidd düşməz. Yenə onlara görə ilk baxışda əgər belə bir üst-üstə düşmə və ya qarşıdurma meydana gələcək olsa, o təqdirdə qaynaq məlumatlarının çox yaxşı araşdırılması lazım olduğu qənaətini də daşımaqdadırlar.

 

Əbul-Həsən əl-Eş'ari ilə Əbu Mənsur əl-Matüridi, Əhli Sünnə əqidəsini yayma səyləri içərisindədirlər. Hər iki imam izah etməyə çalışdıqları bir çox mövzunun nəticəsində birləşirlərsə də, yenə də hər iki məktəbin kəlam elmi metodları cəhətdən yəni üsul baxımından aralarında az çox fərqliliklərin olduğu bilinməkdədir. Şübhəsiz hər iki mütekellim Quranın ortaya qoyduğu inanc anlayışını ağıl və məntiq dəlilləriylə isbat etməyə çalışmışlar. Eş'ari ilə Matüridi ayrı-ayrı mədəniyyət ətraflarında yetişməklə birlikdə, məqsədləri və mübarizə edəcəkləri sahələr eynidir. Yəni onların məqsədi Əhli Sünnə etiqad əsaslarını müdafiə etmək, ən yaxşı bir şəkildə açıqlamaq və ortaya qoymaq, Əhli Bidətin səhv anlayış və qavrayışlarını nəqli və ağlı dəlillər ilə isbat etməkdir.

 

 

 

Dr. Xəlil Taşpınar



13-02-2010 03:20:20