Aybaşı nədir?

By:

Jul 31, 2014

Qadınlara məxsus hallar deyilincə, aybaşı, nifas və istihazə'dən ibarət üç hal qəsd edilir.

Aybaşı (hayz) Nədir?

Aybaşı (regl), qadınların xəstəlik və doğum halları xaricində və müəyyən yaşlar arasında rəhmdən gələn bir qandır. Buna adət halı, ay halı, aybaşı, müəyyən hal kimi adlar da verilər.

Aybaşı halı, qadınlara məxsus təbii bir haldır. Bədəndə yığılan çirkli və zəhərli maddələr, aybaşı qanı ilə çölə atılar; bədən yüngülləşər, səhhət tapar. Bu səbəblə aybaşı hâlından ürkməyə, qorxmağa, diksinməyə gərək yoxdur. Bu vəziyyəti normal bir hal olaraq qarşılamalı, Allah`ın bir təqdiri olaraq baxmalıdır. Necə ki bu rivâyət də bunu təyin edər mahiyyətdədir:

Hz Aişə anamız (Allah ondan razı olsun), Peyğəmbərimizlə (Allah`ın Salamı Onun üzərinə olsun) həcc etdiyi sırada özündə müəyyən hal olmuş, bu vəziyyətdə həcci yarım qalacaq zənn edərək ağlamaya başlamışdı.

Peyğəmbərimiz ona:

- Nə olub, ay halımı gördün? deyə soruşmuş və ardından bu şərhi etmişdi:

- Bu, qadınlara Allah`ın bir yazısı və təqdiridir. Kəbəni təvafdan başqa hacıların etdiyi hər şeyi et; Kəbəni də ay hâlından xilas olduqdan sonra təvaf edərsən."

Nə vaxt Başlayar, neçə Yaşına Qədər Davam edər?

Aybaşı halı, ən erkən 9 yaşında başlayar. Gənc qızlar bu halın başlamasıyla yetkinliyə çatmış olarlar.Bu hal, ən keç 55 yaşına qədər, hər ay müəyyən müddətlərlə davam edib gəlir. Bu yaşdan sonra da kəsilər.9 dan əvvəl və 55 dən sonra görülən qanamalar, müəyyən haldan sayılmazlar. Bir xəstəlikdən gələn istihazə halı qəbul edilərlər.

Necə Bəlli Olar?

Aybaşı axıntısı qırmızı, qara, sarı, bulanıq yaşıl və kirəmit rənglərində ola bilər. Pambıqda bu rənglərdən biri görülsə, müəyyən halın başlamış olduğuna hökm edilər. Müəyyən hal kəsildiyində isə, gələn axıntı ağ rəngdədir və rəhmin təbii axıntısıdır.

Rəhmdən gələn axıntının ay halı sayıla bilməsi üçün qadının hamilə olmaması da şərtdir. Hamiləlik müddəti içində gələn qan, müəyyən haldan sayılmaz.

Nə Gün davam edər?

Müəyyən hal, ən az 3 gün, ən çox da 10 gün davam edər. 3 gündən (72 saat) az görülən axıntı ilə, 10 gündən (240 saat) çox gələn axıntı müəyyən haldan sayılmaz. Bir xəstəlikdən gəldiyi qəbul edilər.

Aybaşı müddəti içində axıntının davamlı olması şərt deyil. Hərdənbir kəsilə bilər. Məsələn, bir qadın üç gün qan görsə, sonra iki gün axıntı kəsilsə, sonra yenə üç gün daha qan gəlsə, o qadının aybaşı müddəti 9 gündür. Və arada axıntısız keçən iki gün də aybaşı günlərindən sayılar.

İki Ay Halı Arasında Qalan Təmiz Günlərin Müddəti Nə Qədərdir?

İki ay halı arasındakı təmizlik müddətinə "tuhr (təmizlik) halı" deyilir. Bu müddət 15 gündən az olmaz, daha çox ola bilər. Buna görə, 15 gündən daha əvvəl ortaya çıxan axıntılar, ay hâlından sayılmazlar.

Adət Günlərinin Müddəti Hər Ay Müəyyəndirmi?

Bəzi qadınların adət günləri müəyyəndir. Məsələn, hər ay 5 və ya 7 və ya 9 gün adət görərlər.

Bəzilərində isə adət günləri sabit deyil, aydan aya dəyişəndir. Məsələn, bunlar bir ay 5 gün, bir ay 6 gün adət görərlər. Bu halda ehtiyata uyğun davranmaq lazımdır. Yəni, belə bir qadın, 6-cı gün oldumu yuyunar, namazını qılar. Ramazanda isə, orucunu tutar. Çünki, bu altıncı gündə görülən qanın xəstəlik qanı olma ehtimalı vardır. Ancaq bu qadın 6-cı gün çıxmadan əriylə cinsi münasibətdə ola bilməz. Çünki bu hal aybaşı halı da ola bilər.

Adət Günlərinin Müddətinin Dəyişdiyi Necə Aydın olar?

Bir adət müddətinin dəyişmiş olması üçün, o adət müddətinə zidd üst üstə iki adət görülməlidir. Məsələn, hər ay, davamlı 5 gün adət görən bir qadın, sonradan üst-üstə iki dəfə 4 və ya 6 gün adət görsə artıq onun adəti 5 deyil, 4 və ya 6 gün olmuşdur. Bu halda müntəzəm olan adət müddətinin dəyişməsi, üst üstə görülən iki ayrı adət ilə bilinməkdədir.

Daimi, müntəzəm olan aybaşı müddətindən artıq olan, artıq müddəti 10 günü keçməyən qanamalar da, adət hâlından sayılar. Bu vəziyyətdə adət müddəti dəyişmiş qəbul edilir. Məsələn, hər ay 7 gün adət görən bir qadın, sonradan 10 gün görməyə başlasa, 10 günü də aybaşılı sayılar. Lakin 10 günü keçən qanamalarda, daimi gündən çox olan günlər, adət halı deyil, istihazə halı qəbul edilir.

Adət Çağına Girən Bir Qız, Özündə İlk Qanamağı Görüncə Nə Edər?

Adət görəcək çağa gələn bir qız, ilk dəfə görməyə başladığı adətdən ötəri, dərhal namazı orucu tərk edər. Bu qıza "mübtədiə" deyilir.Adət halı üç gündən az sürsə aybaşılı olmadığı aydın olar. Tərk etdiyi ibadətləri qəzâ etməsi lazımdır.

İmam-ı A'zam'a görə, adət tam üç gün davam edib aybaşı halı olduğu dəqiqləşmədən namazı və orucu tərk etmək caiz olmaz.

* Bir qadının görməkdə olduğu adətini ərinə qarşı inkar etməsi və ya hadisəyə  müxalif olaraq adət gördüyünü söyləməsi halal olmaz.