Ana səhifə

Cadu-Tilsim-Sehir


YazdırSend to friend

Din ilə əlaqəsi olmayan dualar və hərəkətlərlə ruh üzərinə təsir etmək. Buna Ərəbcədə "sehr" adı da verilir. Bir insanı istənilən şeyi etməyə sövq edən gizli qüvvət, təbiətə zidd hallar meydana gətirən təsirlər. Bunları edənlərə "cadugər" deyilir. Cadunu belə təsvir etmək mümkündür. Hər hansı bir mənfəət uğruna başqasına zərər verməyə yönəlik məşru olmayan yollarla bir sıra gizli qüvvələri istiqamətləndirərək edilən və həqiqətə uyğun gəlməyən göz bağcılıq, hoqqqbazlıq, oyunçuluq şəklindəki işlər. Gözbağcılık, hoqqabazlıq kimi oyunlarla insanları aldadan şəxsə cadugər, bu kəslərin etdiyi işə cadu, bu işin peşə halına gətirilməsinə də cadugərlik deyilir. Cadugərlik, İslâm'dan öncə Ərəblər'də, Rumlarda, Hindlilər`də, Misirlilərdə məşhur idi. Xüsusilə Hz. Musa zamanında cadugərlik etibarlı bir peşə idi. Hz. Süleyman zamanında da məşhur idi. Sehrin özünə görə xüsusiyyətləri və növləri vardır.

Qara cadu: Əsl sehr bu olub bəzi kimsələr, pərilərin və xüsusilə şeytanların müdaxiləsiylə fövqəltəbiət bir sıra əməllər edə biləcəkləri iddiasındadırlar.

Məcaz yolu ilə cadu: Anlaşılamaz, ağıldan xaric şey deməkdir.

Ağ yaxud (təbii) cadu: Zahirən əcaib, lakin əslində təbii səbəblərlə meydana gəlmiş bir sıra hərəkətlər etmək sənətidir. Hokkabaz qüllələri kimi.

Cadu və cadugərlik İslâm'da qadağan edilmişdir. Qur'an-ı Kərîm'də cadugərlərin nicat olmayacağı (Taha, 20/69) göstərilmişdir. Kafirlər, özlərini haqlı çıxara bilmək, Allah'ın elçilərini yalanlamaq üçün onları cadugərliklə, cadu etməklə günahlamışlar. Cadugərliklə günahlandırılanların arasında Hz. İsa (əs-Saf, 61/6); Hz. Musa (əz-Zuxruf, 43/49); (əz-Zariyat, 51/39), Hz. Süleyman (əl-Bəqərə, 2/102), Hz. Muhamməd (əl-Hicr, 15/6) zikr edilməkdədir. Başqa bir ayədə, inanmayan insanların bütün peyğəmbərləri cadugərliklə (sehir) günahlandırdıqları görülməkdədir (əz-Zariyat, 51/52). Hz. Peyğəmbər (sallallahu aleyhi və səlləm) bir hədisində yeddi şeydən çəkinin "buyurarkən ikinci sırada" sehr etməyi "zikr etmişdir. (Buxari, Iiasâya 23; Müslim, İman, 144). Başqa bir hədisdə cadu edən adamın küfrə girdiyini ifadə etmişdir. Məhəbbət üçün ovsun etmənin, ipə oxumanın, cadu etmənin şirk olduğunu da ifadə etmişdir (Nəsai, ət-Təhrim 19). Caduya inanan adamın Cənnətə girə bilməyəcəyi də (Əhməd İbn Hənbəl, II, 83; IV, 399) göstərilmişdir.

Başqa bir hədisdə də sehrbaza, münəccimə, qeybdən xəbər verən kimsəyə inanan insanın Qur'an'ı inkar etmiş olduğu ifadə edilməkdədir. (Əbu Davûd, Tibb, 21).

Tilsim.

Sirrli bir qüvvət daşıdığına fövqəltəbiət gücü olduğuna, bəzi sirlər saxladığına inanılan şey. Tilsim qarşılığında dilimizdə sehr, cadu, ovsun sözləri istifadə edilməkdədir.

İslâm tilsim edilməsini da, tilsimə inanılmasını da qadağan etmiş, mədət umaraq onu peşə etməyi şiddətlə rədd etmişdir. Ayrıca İslâm, tilsimin möcüzə və kəramətə bənzədilməməsinə diqqət göstərmiş, onu müşrik və kafirlərə xas bir fəaliyyət olaraq qiymətləndirmişdir. İslâm'a görə tilsim, Allah'dan gələn məlumatlara əsaslanmır. Qur'an-ı Kərim, tilsim və ona bənzər fəaliyyətləri batil və şeytan işi saymış (əl-Əraf, 7/102), sahir sözüylə də cadu və tilsim edənləri nəzərdə tutmuşdur (əl-Əraf, 7/109, 113; ət-Tur, 52/15; əl-Hicr, 99 / 14-15). Hz. Muhammədə (Aleyhissalatu Vəssalam) gələn ilâhî vəhyə inanmayanlar ona sehrbaz, cadugər və tilsimçi böhtanında olmuş və sözlərini də sehr saymışlar (əl-Muddəssir, 74/24).

Ümumiyyətlə ilâhiyat və sosiologiya ilə maraqlanan Alimlərə görə tilsimin təsiri daha çox psixolojidir. Xalq tilsimin təsirini görüncə onu edən adama bağlanar və sanki onun müştərisi olar. Özünə tilsim edilən adam, bunun təsirindən xilas olmaq üçün Hz. Peyğəmbərin etdiyi kimi İxlas, Fələq və Nas surələrini üç dəfə oxuyaraq bütün "bədəninə üfürməlidir. Bu hərəkətin üfürükçülüklə bir əlaqəsinin olmadığını, əksinə Qur'an-ı Kərimdən şəfa ümid etməyə əsaslandığını ifadə etməkdə fayda vardır. Qur'an-ı Kərim və Hədisi -i Şərif`lər, Allah'ın iradəsi xaricində heç kimsənin kimsəyə fayda və ya zərər verməyəcəyini dəfələrlə vurğulamış, tilsim edən adamda fövqəladə bir güc olduğuna inanmağı tamamilə rədd etmişdir (əl-Maidə, 5/90; Taha, 20/69)

Sehir

İnsana yönəlik olaraq təbiət üstü gizli güclərin köməyi və vasitəsilə müəyyən bir məqsədi həyata keçirmək və müəyyən bir məqsədə çatmaq üçün tətbiq olunan və təsirli olduğu qəbul edilən fəaliyyət; bir şeyin və ya hadisənin gerçək mahiyyətindən uzaq olaraq başqa bir halının göstərilməsi.

Sehr, İslâm'ın qəti olaraq qadağan edib rədd etdiyi bir inanc və əməl olub təbiət qüvvətləriylə insanlara bir sıra təsirlərin edildiyi söylənilən primitiv bir anlayış və faktdır. Tövhid inancının insanların həyatından uzaq qaldığı dövrlərdə cəmiyyətlərin primitiv inanclara saplanmasıyla və xüsusilə totem inancının məşhur olduğu kütlələr arasında müxtəlif göz boyama yollarıyla edilən sehr, qədim İran, Çin, Mesopotamiya, Ərəb yarımadası, Misir və Hindistanda rast gəlinən bir peşə halına gətirilmişdir. Allah inancının və sağlam düşüncənin zəiflədiyi dövrlərdə daha çox rast gəlinən bir hadisə olan sehr, bəzi cəmiyyətlərdə dini mərasimlərə bir inanc halına gətirilmiş və Allah'ın qüdrəti unudularaq bir çox sehrbaz və kahinin sözləri etibarlı qılınmışdır. İslâm'ın sehrbaz və kahinləri qınaması, insanları bəsit inanc və düşüncələrlə əyləndirib onları həqiqətdən, Allah inancından uzaqlaşdıraraq primitiv və ağıldan kənar anlayışlara sürükləmələrini əngəlləmək üçündür.

Ümumiyyətlə İslâm alimləri sehri bu kateqoriyalara ayırmışlar.

Birincisi; tapınmağa və ulduzların təsirinə dayandırılan və tilsim adı verilən daha çox Keldanilərin etdiyi sehr. Hz. İbrahim (as) bu inanc və anlayış ilə mübarizə etmək və ulduzlara tapınan bu insanları hidayətə dəvət etmək üzrə göndərilmişdir.

ikincisi; ruh çağırma, hipnoz və bənzəri yollarla insana təsirli olduğu qəbul edilən sehr. Bu sehri edənlər insanları öldürmək və diriltmək mərifətlərinin olduğunu başqalarına təlqin ilə qəbul etdirirlər.

Üçüncüsü, Ərvah-ı ərziyyə deyilən yer üzündəki cinlərin gizli qüvvələrindən istifadə edərək edildiyi irəli sürülən sehr. Ümumiyyətlə cincilik olaraq xalq arasında yayılan və cahil kəslərin etibar etdiyi bir qandırmacadan ibarətdir.

Dördüncü növ sehr isə; hər hansı bir fövqəladə yönü olmayan, yalnız insanların idraklarını bir an üçün yanıldaraq edilən bir göz boyamadan ibarət olan sehrdir. Buna daha çox illüziya deyilir.

Beşinci sehr yolu da; fövqəladə işlər etdiyinə inanılan müxtəlif alətlərlə edilən sehrdir. İnsanlar bu alətlərin xüsusiyyətlərini bilmədikləri üçün, bunların bir əl mərifətiylə istifadə edilməsiylə fövqəladə işlərin bacarıldığı işarəsini verməkdədir. Hz. Musaya qarşı içinə civə doldurulmuş xortum kimi bəzi iplərin isti bir sahəyə buraxılması sonunda civənin genləşməsiylə iplərin ilan kimi qıvrıldığı görülməkdə və bu xortumların ilana çevrildiyi iddia edilərək insanlar aldadılmaqdadır. Bu kimi oyunlar hər zaman var olmuşdur.

Altıncı sehr oyunu da; müxtəlif dərmanların və qoxuların istifadə edilməsiylə edilən sehrdir.

Bu kimi dərman və maddələrin kimyəvi xüsusiyyətlərini bilməyən kütlələr sihirbazın iş bacardığına inanarlar.

Yeddinci sehr növü də; İsmi-Azam`ı (Allahın ən büyük İsmi) bildiyini insanlara qəbul etdirərək qarşısındakıları psixoloji təzyiq ilə cəzb etmək surətiylə edilən qarlılıqlı təsirlə ortaya çıxarılan sehrdir.

Bu, insanları aldatmaqdan başqa bir şey deyildir. Digər bir sehr növü də insanların gizli və bilinməyən istiqamətlərini saxtakar və qammazların köməyiylə öyrənən və bu gizli yönlərini bildiklərini onlara sübut etdiyini söyləyənlərin etdiyi sehrdir. Bu da insanları aldadıb bir-birinə düşürən, bir-birlərinin əleyhinə çıxaran və aralarını pozan bir hoqqabazlıqdan başqa bir şey deyildir.

Bütün bunlara baxıldığında sehr, xəyal olan şeyləri gerçəkmiş kimi göstərmək surətiylə insanlar üzərində aldadıcı bir təsir meydana gətirməkdən ibarət bir hadisədir. Buna baxmayaraq bir həqiqət yönünün olduğu və həqiqətən təsir etdiyi qəbul edilməkdədir. Bəqərə sürəsindəki (2/102.) ayəti bunun bir həqiqət payının olduğunu xəbər verməkdədir. Amma nə olursa olsun İslâm, sehri qadağan etmiş, haram saymış və buna inananları kafir qəbul etmişdir.

"Abdullah b. Ömər (ra) belə deyir:" Bir gün iki adam Rasulallah (sallallahu aleyhi və səlləm) 'in hüzuruna gəldi. Bunlardan biri, etdiyi danışığıyla camaatı heyrətə saldı. Rasulallah (sallallahu aleyhi və səlləm), "Elə danışıq vardır ki; sehr kimidir, insanı ovsunlayar" buyurdu ". Daha sonra belə deyir:" Bir gün belə gözəl bir danışığı başqa bir kimsə Xəlifə Ömər b. Əbdüləziz (r.ə) 'in hüzurunda etdi. Hər kəs bu danışmadan sanki büyüləndi. Xəlifə bu hadisə üzərinə: "Bu tip sözlər sehr kimidir, ancaq halaldır" dedi.

Qurtubi isə; "Sehr, hiylə ilə bir şeyi örtməkdir. Çünki sehrbazlar hiylə ilə bir sıra şeylər edərək sehr edilən kimsəyə, bəzi şeyləri olduğundan fərqli göstərir. Çöllüyün uzaqdan su görünməsi kimi, sehr də həqiqətdən uzaqdır" deməkdədir.

Allah Təâlâ belə buyurur:

"Onlar Suleymanın səltənətində şeytanların oxuduqlarının ardınca getdilər. Süleyman kafir olmadı. Lakin şeytanlar sehri və Babildə Harut və Marut adlı iki mələyə nazil olanı insanlara öyrədərək kafir oldular. Mələklər: "Biz ancaq bir sınağıq, sən gəl kafir olma!"– deməmiş onu heç kəsə öyrətmirdilər. Yəhudilər ərlə arvadı bir-birindən ayıracaq işləri onlardan öyrənirdilər.  Lakin onlar Allahın izni olmadan heç kəsə zərər verə bilməzlər. Onlar özlərinə zərər verən, faydası olmayan şeyləri öyrənirdilər. Onlar bilirdilər ki, onu əldə edən kimsə üçün axirətdə heç bir pay yoxdur. Nəfslərinin əvəzində satın aldıqları şey necə də pisdir! Kaş bunu biləydilər!

Əgər onlar (yəhudilər, Peyğəmbərə və Qur'an'a) iman gətirib (sehr etmək kimi günahlardan) çəkinmiş olsaydılar, Allah qatında (qazanacaqları) savab, (haqqlarında) əlbət daha xeyirli olardı. Kaş bunu biləydilər "(əl-Bəqərə, 2 / 102-103).

Yəhudilər, Hz. Süleyman dövründən qalma sehrlə əlaqədar rəvayətlərə tabe oldular. Halbuki Hz. Süleyman sehrbaz deyildi. Şeytanlar isə insanlara vəsvəsə verirdilər və sehri onlara öyrədirdilər. Sehr yaxşıca yayıldı. Allah (cc) bunun üzərinə Babildə, mələk təbiətli Harut və Mârut'u göndərdi. Bəzi yəhudi böyükləri bunlara tabe oldular. Harut və Marut sehri, pis qayələrlə istifadə etmək üçün deyil, sehr ilə möcüzə arasındakı fərqi anlaya bilmələri üçün öyrədirdilər və öyrətmədən öncə də onlara xəbərdarlıq edirdilər. Ancaq onların xəbərdarlıqları, sehri öyrənmək istəyənlər tərəfindən diqqətə alınmadı və onu pis məqsədləri uğrunda istifadə etməyə başladılar.

Göründüyü kimi ayədə; "Halbuki Süleyman əsla sehr etmədi" yerinə, "Halbuki Süleyman əsla kafir olmadı" buyurulur. Bu da Sehrin pis və çirkinliyini göstərməkdədir. Burada küfrdən qayə, sehrdir. Ayrıca ayədə "sehr" yerinə "küfr" sözünün istifadə edilməsi, müfəssirlərcə xalqı sehrdən nifrət etdirmək və insanı küfrə apara biləcək günahlardan olduğunu ifadə etmək üçündür. Harut ilə Mârut'un sehr öyrətdiyi şəxslərə; "Biz ancaq imtahan üçün göndərilmişik əsla (sehr, cadu edib da) kafir olma" deyə xəbərdarlıq etmələri, Sehrin küfrə götürən səbəblərdən olduğunu göstərməkdədir.

Rasulallah (sallallahu aleyhi və səlləm) 'da bir hədislərində Sehrin böyük günahlardan və həlak edici yeddi şeydən biri olduğunu ifadə etmişlər. Yenə Rasulallah (s.a.s);

"Bir düyünə üfürən sehr etmiş olar. Sehr edən də şirkə girər" (Nəsai, Tahrimüd-Dem, 19) buyurmuşdur.

Qur'an-ı Kərimdə müsəlmanlara sehrbazların şərindən sığınmaları ayə ilə öyrədilmişdir:

"Düyünlərə nəfəs edən cadugərlərin şərindən Allah'a sığınıram" (Fələq, 113/4).

Əhli-sünnə alimlərinin əksəriyyəti Sehrin varlığının və təsirinin olduğunu ifadə etmişlər. Mötəzilə isə Sehrin əslində olmadığını, onun bir aldatma və sapdırma ilə əl tezliyi olduğunu ifadə etmişlər.

Alimlərin əksəriyyəti sehri öyrətmə və öyrənmənin haram olduğu barəsində ittifaq etmişlər. Çünki Qur'an-ı Kərim sehri pisləmiş və küfr olduğunu bildirmişdir. Fəxrəddin ər-Razi və Alûsî ilə bəzi alimlər sehr öyrənməkdə fayda olduğunu söyləmişlər. Bunlar da sehri bilmək surətiylə möcüzə ilə arasındakı fərqin aydın ola biləcəyi görüşündən hərəkət edərək bu hökmə gəlmişlər.

Hz. Peyğəmbər (səllalahu əleyhi və səlləm) belə buyurdu: "Yeddi məhvedici günahdan uzaq durun!" Soruşuldu ki: "Ey Allahın Rəsulu, onlar hansılardır?". Hz. Peyğəmbər (s.ə.s.) buyurdu: "Allaha şərik qoşmaq, Allahın haram buyurduğu cana haqsız yerə qıymaq, cadu etmək, faiz yemək, yetim malı yemək, düşmən ordusu ilə qarşılaşanda döyüş meydanını tərk etmək, pisliklərdən bixəbər və məsum olan mömin qadınlara böhtan atmaq " (Buxari, Vəsaya 22)



01-12-2014 12:00:00